Δε θα είναι έκπληξη ένας μεγάλος πόλεμος για το νερό

newego_LARGE_t_1101_53845779http://thehellenicmail.gr

Συνέντευξη στη Mail και τον Θάνο Σιαφάκα, του Χρήστου Ζερεφού, ακαδημαϊκού, ομότιμου καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών και Πρόεδρου της Διεθνούς Επιτροπής Όζοντος

Στις 22 Μαρτίου είναι η παγκόσμια ημέρα νερού. Τι στοιχεία υπάρχουν για το νερό;

Το συνολικό νερό του πλανήτη παραμένει σταθερό. Δεν αλλάζει. Απλώς ανακατανέμεται με τις αλλαγές που γίνονται στο κλίμα. Έτσι, ορισμένες περιοχές γίνονται πλουσιότερες σε υδάτινα αποθέματα, ενώ άλλες γίνονται φτωχότερες. Όμως, η συνολική ποσότητα του ύδατος παραμένει σταθερή. Το πρόβλημα του πλανήτη μας, είναι ότι υπάρχουν πολλοί άνθρωποι, σχεδόν 700 εκατ. άνθρωποι, οι οποίοι δεν έχουν πρόσβαση σε καθαρό νερό.

Στο παρελθόν ήταν οι μισοί σε πληθυσμό, που δεν είχαν πρόσβαση, επειδή ήταν λιγότερος ο πληθυσμός της γης. Αλλά είναι και ορισμένες πηγές, οι οποίες σε κρίσιμες περιοχές έχουν στερέψει. Δείτε τι γίνεται στην Αφρική. Η Αφρική έχει μεγάλο πρόβλημα λειψυδρίας σε ορισμένες περιοχές. Για παράδειγμα, η λειψυδρία που έπληξε τη δυτική Αφρική από τη δεκαετία του 1970 και που δυστυχώς συνεχίζεται, οδήγησε στους πρώτους οικολογικούς πρόσφυγες. Όταν σπούδαζα στην Αμπέτειο Σχολή στο Κάιρο, μας πήγαιναν εκδρομή στο Σινά, στην Αγία Αικατερίνη. Εκεί, γινόταν και ένα προσκύνημα σε μια μονή. Λεγόταν όαση Φαράν και ήταν αρκετά χιλιόμετρα μακριά από τη μονή της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά. Εκείνη την εποχή, πριν πολλές δεκαετίες, το νερό ανάβλυζε επιφανειακά και ήταν σαν πηγή. Πριν 5 χρόνια που ξαναπήγα, είδα ότι το νερό αντλείται, πλέον, από βάθος 10 μέτρων. Δηλαδή, από επιφανειακά, τα νερά έγιναν υπόγεια.

Τότε πώς λέτε ότι οι ποσότητες νερού στη γη δεν έχουν αλλάξει;

Η συνολική ποσότητα παρέμεινε ίδια. Όμως, έγινε ανακατανομή και έτσι, ορισμένες περιοχές έχουν υποστεί σημαντικές αλλαγές, κυρίως στον υδροφόρο ορίζοντα. Το παράδειγμα του Σινά είναι ένα κλασσικό παράδειγμα, όπως είναι και η μείωση των βροχοπτώσεων στη δυτική Αφρική.

Ποιο είναι το μέλλον της ανθρωπότητας και του πλανήτη μας, σε σχέση με το νερό;

Στα προσεχή 40 χρόνια, ο πληθυσμός της γης θα διπλασιαστεί. Δηλαδή, από 7 δισ. θα γίνει 14. σε αυτή την περίπτωση, θα υπάρξει μεγαλύτερη πίεση και ανάγκη για νερό, σε όλες τις περιοχές. Αλλά κυρίως στις περιοχές που αυξάνει ο πληθυσμός, η λειψυδρία χειροτερεύει.

Άλλωστε, ακούμε πολύ συχνά ότι ο επόμενος μεγάλος πόλεμος θα γίνει για το νερό.

Ασφαλώς. Δε θα πρέπει να εκπλαγεί η ανθρωπότητα, αν δει αυτούς τους πολέμους να ξεκινούν από το Νείλο ή άλλους μεγάλους ποταμούς, οι οποίοι δε θα επαρκούν για να αρδεύσουν τις περιοχές που χρειάζεται. Το νερό δεν το θέλουμε μόνο για να πλυθούμε και να πιούμε, αλλά και για να καλλιεργήσουμε εκτάσεις. Επομένως, η κακή προϊστορία που οδήγησε κάποιες περιοχές στο να ερημοποιηθούν, μπορεί να συνεχιστεί με αυτή την κλιματική αλλαγή, η οποία δυστυχώς προχωράει.

Άρα, μπορεί να δούμε και άλλες περιοχές να ερημώνουν και να μετατρέπονται σε Σαχάρα;

Αν όχι σε Σαχάρα, εν πάση περιπτώσει σε περιοχές χωρίς νερό. Διότι αν δε βρέχει κάπου, δημιουργείται έλλειμμα στον υδροφόρο ορίζοντα και έτσι, σιγά σιγά, ερημοποιούνται οι περιοχές.

Θα μπορούσε αυτό το πρόβλημα να οδηγήσει σε μια παγκόσμια συνεργασία λαών, για το νερό;

Εκεί που συνδέονται ποταμοί, έχουν γίνει τέτοιες προσπάθειες. Για παράδειγμα, στην περιοχή του Ισραήλ και της Ιορδανίας, γενικότερα στη Μεσοποταμία, έχουν γίνει συμβάσεις. Η σωστή διαχείριση των υδάτινων πόρων είναι το ζητούμενο. Εμείς στην Ελλάδα έχουμε αρκετό νερό βροχής, στη δυτική Ελλάδα. Από τη δυτική πλευρά, αρδεύεται όλη η ανατολική πλευρά και παραμένουν στεγνά, χωρίς βροχή, ορισμένα νησιά, όπως οι Κυκλάδες στο δυτικό Αιγαίο, ενώ στο ανατολικό Αιγαίο υπάρχουν, πάλι, βροχές. Οι βροχές δημιουργούνται όταν ο αέρας συναντά εμπόδια. Στην περίπτωση της Ελλάδας, εμπόδια είναι τα βουνά της Ελλάδας ή της Τουρκίας. Η βροχή αφήνει σημαντικές ποσότητες νερού στη δυτική Ελλάδα. Μπορεί να αφήσει 80-90 πόντους βροχής το χρόνο. Στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη παίρνουμε περίπου 40 πόντους το χρόνο. Η μεταφορά ύδατος από τη δυτική, στην ανατολική Ελλάδα γίνεται, στην περίπτωση των Αθηνών, με τα έργα του Μόρνου. Οι βροχές θα μειωθούν, αλλά θα μειωθούν κατά 20%. Πάλι θα υπάρχει περίσσευμα ύδατος. Το πρόβλημα που έχουμε, είναι ότι κάνουμε κακή διαχείριση σε περιοχές για καλλιέργειες, όπως ο Θεσσαλικός κάμπος. Αυτά τα «κανόνια» που ψεκάζουν με νερό, ακόμα και το μεσημέρι, έχουν απαγορευτεί, καθώς το μεγαλύτερο ποσό νερού εξατμίζεται, ενώ θα μπορούσε να γίνει καλύτερη δουλειά αν πότιζαν το βράδυ. Δε χρειάζονται τέτοιες εγκαταστάσεις, όπως τα περίφημα «κανόνια». Δυστυχώς, οι ίδιοι οι αγρότες δεν έχουν μάθει να κάνουν σωστή διαχείριση των υδάτων. Νομίζω επίσης, ότι η πολιτεία δε βοηθά στην εκπαίδευση, σχετικά με τα θέματα του νερού. Όσο λιγοστεύει το νερό στον υδροφόρο ορίζοντα, τόσο πιο ρυπασμένο γίνεται. Εκεί υπάρχει ένα πρόβλημα. Ένας υδροφόρος ορίζοντας που έχει λίγο νερό, είναι πιο μολυσμένος από έναν υδροφόρο ορίζοντα με άφθονο νερό. Αυτά, οι αγρότες τα γνωρίζουν, αλλά δεν τα εφαρμόζουν.

Είναι καθαρό το νερό στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπως η Αθήνα; Μήπως εμπεριέχει ουσίες που θα μπορούσαν να κριθούν, ακόμα και στο μέλλον, επικίνδυνες για τον άνθρωπο;

Το νερό θεωρείται καθαρό, καθώς με όλες τις μετρήσεις και τις δειγματοληψίες που κάνει η ΕΥΔΑΠ στην Αθήνα και η ΕΥΑΘ στη Θεσσαλονίκη, παρακολουθείται η ποιότητα του ύδατος. Γενικά, τα ύδατα της χώρας μας είναι καλά. Τα κακά νερά έχουν μπαζωθεί, έχουν εξαφανιστεί προ πολλών ετών. Πριν κάποιους αιώνες, που δεν υπήρχε δημόσια υγεία, ο κόσμος πάθαινε γαστρεντερικά και ένα σωρό ασθένειες. Γι’ αυτό, τότε, γνώριζαν ποια είναι τα επικίνδυνα νερά και τα εγκατέλειψαν. Πολλές από τις πηγές, οι οποίες ήταν επικίνδυνες, έχουν εξαφανιστεί. Τα νερά που έρχονται, για παράδειγμα από το Μόρνο, υφίστανται επεξεργασία στις εγκαταστάσεις της ΕΥΔΑΠ και το νερό είναι καθαρό.

Το 97% που υπάρχει στη γη είναι αλμυρό, ενώ μόλις το 3% υδροδοτεί τους πληθυσμούς. Είναι δυνατό να αλλάξει αυτή η αναλογία;

Αυτό είναι δύσκολο να αλλάξει. Διότι υπάρχει ο περίφημος κύκλος του ύδατος. Το νερό εξατμίζεται από την ενέργεια που δέχεται από τον ήλιο. Τότε, σχεδόν δεν έχει αλάτι. Ανεβαίνει σε ύψος, συμπυκνώνεται, κάνει τα σύννεφα και υπό συνθήκες κάνει τη βροχή. Η βροχή ξαναπέφτει στο έδαφος και διαλύει άλατα, μεταφέροντάς τα στη θάλασσα. Αυτός είναι ο λεγόμενος κύκλος του νερού. Το νερό φεύγει σχετικά αφαλατωμένο και ξαναπέφτει αφαλατωμένο, όμως γυρίζει αλατισμένο στη θάλασσα.

Άρα αυτό δεν μπορεί να συμβεί, παρά μόνο με ανθρώπινη παρέμβαση.

Η παρέμβαση αυτή, όμως, είναι πάρα πολύ δύσκολο να γίνει, γιατί αναφερόμαστε σε φυσικά φαινόμενα, τα οποία συνεχώς λειτουργούν, όπως οι καταιγίδες. Μια καταιγίδα, μπορεί να ρίξει 40-50 τόνους νερό, ανά στρέμμα. Μιλάμε για μεγάλη ποσότητα ύδατος. Το βλέπουμε, άλλωστε, όταν πολλοί άνθρωποι πνίγονται, καθώς τα νερά δεν προλαβαίνουν να παροχετευθούν από τις υφιστάμενες υποδομές. Αυτό συμβαίνει, καθώς όλες οι υποδομές που έχουν σχεδιαστεί, σε όλο τον πλανήτη, έχουν σχεδιαστεί με την υπόθεση ότι το ακραίο γεγονός θα επανέλθει σε περίπου 50 χρόνια. Τώρα όμως, βλέπουμε όλο και πιο συχνά ακραία φαινόμενα, μεταξύ αυτών και ακραίες βροχές. Επομένως, τώρα αρχίζουν να υπολογίζουν τις γέφυρες και όλα τα εγγειοβελτιωτικά έργα που κατασκευάζουν, με περιόδους επαναφοράς 200 ετών του ύδατος.

Αναφερόμουν στην επεξεργασία του νερού από τον άνθρωπο. Υπάρχουν εκεί βελτιώσεις;

Ασφαλώς. Το νερό μπορεί να αφαλατωθεί. Αυτό συμβαίνει σε πολλές χώρες, όπως στη Σαουδική Αραβία, στην Κύπρο, στο Ισραήλ. Υπάρχει η δυνατότητα αφαλάτωσης και δημιουργίας νέου ύδατος, πόσιμου, κατάλληλου για τις καλλιέργειες. Επομένως, αυτό είναι μέσα στη λογική αντιμετώπισης των αλλαγών του κλίματος σε περιοχές που πάσχουν από λειψυδρία.

Θα μπορούσε να υπάρξει μια συνολική προσπάθεια, από τις χώρες που αντιμετωπίζουν το πρόβλημα, προκειμένου να αφαλατωθεί το νερό, να γίνει πόσιμο και να διοχετευτεί στις καλλιέργειες;

Υπήρχαν τέτοια μεγαλεπήβολα σχέδια, όμως κανένα από αυτά δεν έχει προχωρήσει. Ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής τρέχει από δω κι από κει, προκειμένου να βρει χρήματα, για να ανοίξει πηγάδια και να δώσει πόσιμο νερό σε μεγάλες εκτάσεις, όπου ζουν εκατομμύρια άνθρωποι της κεντρικής και δυτικής Αφρικής, η οποία αντιμετωπίζει μεγάλο πρόβλημα.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: