Βρίσκοντας το δρόμο μας στα μονοπάτια της Ευρώπης

Του Ιάσονα Θεοδώρου*???????????????????????????????

 Το «μονοπάτι» στο οποίο τελευταία βρέθηκαν να βαδίζουν οι ευρωπαϊκές κοινωνίες, σαν αποτέλεσμα των πολιτικών επιλογών που επικράτησαν, μας οδηγεί σε μία Ευρώπη με λιγότερο ανθρώπινο πρόσωπο. Απομακρυσμένη από λογικές αλληλεγγύης και κοινωνικής προστασίας. Μια Ευρώπη με συρρικνωμένο κοινωνικό κράτος, συκοφαντημένες και κατά συνέπεια φθίνουσες τις όποιες αναδιανεμητικές δομές υφίσταντο, αποδιαρθρωμένες εργασιακές σχέσεις, απάνθρωπους όρους εργασίας, αποδυναμωμένη την όποια συλλογική διεκδίκηση και προφανώς με ιδιαίτερη συρρίκνωση της δημοκρατίας.

  Μια Ευρώπη της οποίας οι πολιτικές ηγεσίες, υπό το βάρος των συμφερόντων που εξυπηρετούν αλλά και της νεοφιλελεύθερης ιδεοληψίας τους, επιχειρούν μια τεράστια αναδιανομή ισχύος και πλούτου εις βάρος των οικονομικά ασθενέστερων ομάδων.

  Αποσπασματική, αλλά ανησυχητικά γλαφυρή,  εικόνα αυτού του ευρωπαϊκού μέλλοντος αποτελεί το παρόν της Ελλάδας, για να ακολουθηθεί από Πορτογαλία, Ισπανία, Ιρλανδία, Ιταλία… και ο κατάλογος θα συνεχίσει να μεγαλώνει.

  Η κατάσταση αυτή φυσικά, δεν αποτελεί μια αναπόφευκτη νομοτέλεια. Όλα θα εξαρτηθούν από τη συνισταμένη μιας σειράς επιλογών που θα κάνουν οι λαοί της Ευρώπης. Από το κατά πόσο τα κινήματα -αυθόρμητα ή οργανωμένα- πολιτικής ανυπακοής, αμφισβήτησης των κυρίαρχων επιλογών, αναζήτησης άμεσων λύσεων στη λογική της αυτοοργάνωσης και της αλληλεγγύης, σε τοπικό, εθνικό και τελικά ευρωπαϊκό επίπεδο, θα μπορέσουν να αναβαθμιστούν πολιτικά βρίσκοντας εκπροσώπηση στο πολιτικό σκηνικό. Κάτι που θα συντελούσε και στο γεφύρωμα του χάσματος που έχει αρχίσει να δημιουργείται ανάμεσα στο κοινωνικό και το πολιτικό επίπεδο.

  Με άλλα λόγια, το ιδιότυπο αυτό «μονοπάτι» που ακολουθούμε μας οδηγεί σε μια σειρά από διαδοχικά σταυροδρόμια. Το σύνολο των δρόμων που θα επιλεγούν κάθε φορά -σαν αποτέλεσμα του συσχετισμού δύναμης- θα συγκροτήσουν ένα μωσαϊκό που θα τείνει να απεικονίσει:

  • είτε την Ευρώπη της εργασιακής ανασφάλειας, της κοινωνικής αδικίας, της αυξημένης εκμετάλλευσης και του αυταρχισμού με το προκάλυμμα των μοναδικών «τεχνοκρατικά ρεαλιστικών» λύσεων
  • είτε την Ευρώπη της κοινωνικής αλληλεγγύης, της συμμετοχικής δημοκρατίας, της ισότητας, της ελευθερίας, του σεβασμού προς τις ανάγκες των κοινωνιών και του περιβάλλοντος.

  Ως τέτοια σταυροδρόμια, θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε κάθε μικρή και μεγάλη πολιτική μάχη που θα κληθούμε να δώσουμε, από την ψήφιση και την εφαρμογή ενός νέου ευρωπαϊκού συμφώνου ή νόμου, έως τις εθνικές εκλογές και τις ευρωεκλογές.

Η απαίτηση και η ευκαιρία για την Ευρωπαϊκή Αριστερά

  Κάπου εδώ λοιπόν έρχεται τόσο η πιεστική απαίτηση για την Αριστερά, να υπερασπιστεί μια σειρά κεκτημένων εργασιακών, κοινωνικών και δημοκρατικών δικαιωμάτων που πλήττονται προνομιακά χτυπώντας την ίδια την έννοια της ύπαρξης της, όσο και η ευκαιρία της να αναλάβει πρωτοβουλίες που θα οδηγήσουν σε αλλαγή των παγιωμένων συσχετισμών, κατακτώντας τελικά την πολιτική και ιδεολογική ηγεμονία.

  Δεν είναι ούτε αργά ούτε νωρίς για να το πράξουμε. Είναι η κατάλληλη ώρα, για δύο βασικούς λόγους. Πρώτον, διότι οι δυνάμεις της παραδοσιακής δεξιάς και της -από καιρό νεοφιλευθεροποιημένης- «σοσιαλδημοκρατίας», σε Ελλάδα και Ευρώπη έχουν αρχίσει να χάνουν τους παραδοσιακούς τους δεσμούς με ευρεία κοινωνικά στρώματα, αλλά και την ίδια την ιδεολογική ηγεμονία. Ηγεμονία που είχαν κατακτήσει, μέσω της διείσδυσης νεοφιλελεύθερων προτύπων σε όλα τα επίπεδα της κοινωνικής και παραγωγικής ζωής. Οι αστειότητες περί «τέλους της ιστορίας και των ιδεολογιών» που είχαν διατυπωθεί στον απόηχο της πτώσης του «υπαρκτού σοσιαλισμού», ηχούν πλέον σαν κακόγουστο ανέκδοτο. Το ίδιο ισχύει και για τη καλλιεργούμενη πεποίθηση ότι από εκεί και πέρα ο πολίτης, ή καλύτερα ο ιδιώτης, του δυτικού κόσμου θα όδευε προς την συνεχή βελτίωση του βιοτικού του επιπέδου, ακολουθώντας πιστά τα καπιταλιστικά προτάγματα υπό την καθοδήγηση και σοφή ηγεσία των πολιτικών δυνάμεων που υπηρετούσαν αυτό ακριβώς το όραμα. Μαζί με την κατάρρευση αυτού του ονείρου λοιπόν, χάνεται και η ικανότητα σύναψης οποιασδήποτε συμφωνίας ανάμεσα σε αυτές τις δυνάμεις και τις κοινωνίες. Ως μέσω πειθούς επιστρατεύεται η λογική των εκβιαστικών διλλημάτων, συνεπικουρούμενη από μια σταδιακή συρρίκνωση δημοκρατικών θεσμών με παράλληλη εκχώρηση εξουσίας σε μη δημοκρατικά νομιμοποιημένα όργανα (κομισιόν, eurogroup, κλπ).

  Δεύτερον, διότι έννοιες όπως το δικαίωμα στην αξιοπρεπή εργασία και την κοινωνική ασφάλιση, το κοινωνικό κράτος, το κράτος πρόνοιας και φυσικά η δημοκρατία είναι αξίες βαθιά εμπεδωμένες από το μέσο ευρωπαίο πολίτη. Αποτελούν συστατικά στοιχεία του ευρωπαϊκού πολιτισμού και είναι αποτέλεσμα συσσωρευμένων κοινωνικών κατακτήσεων αιώνων. Είναι όμως ταυτόχρονα έννοιες που κλυδωνίζονται υπό το βάρος των μνημονίων και των πολιτικών συνταγματοποίησης της δημοσιονομικής σταθερότητας και της λιτότητας.

  Για να μπορέσουμε να αξιοποιήσουμε αποτελεσματικά τα δύο αυτά στοιχεία σε συνδυασμό με την αναγκαιότητα πρόταξης συγκροτημένου και συνεκτικού εναλλακτικού πολιτικού σχεδίου, αντλώντας δύναμη και από κοινωνικά κινήματα θα πρέπει να πάρουμε απόφαση το εξής: Σε συνθήκες νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης το ελάχιστο αντικειμενικό πεδίο πάνω στο οποίο μπορούμε να οικοδομήσουμε το εναλλακτικό στρατηγικό μας σχέδιο είναι η Ευρώπη. Είναι μια πραγματικότητα η οποία εξελίσσεται εδώ και μισό περίπου αιώνα. Ασφαλώς και δεν μας καλύπτει η πλειοψηφία των ψηφισμένων συνθηκών της ΕΕ, ούτε αυτή καθαυτή η αρχιτεκτονική της. Ασφαλώς και είμαστε εκ διαμέτρου αντίθετοι με το σύνολο των υπερεθνικών τεχνοκρατικών δομών, που έχουν συγκροτηθεί εντός ΕΕ και που δεν ελέγχονται δημοκρατικά από τις ευρωπαϊκές κοινωνίες.

  Μα με δεδομένο τον συσχετισμό δύναμης τι ακριβώς θα έπρεπε να περιμένουμε; Μια σοσιαλιστική Ευρώπη όταν σε κανένα κράτος-μέλος της δεν υφίσταται μία τέτοια πραγματικότητα; Αποτελεί νοηματικό παράδοξο! Έχοντας κάνει την επιλογή του δημοκρατικού δρόμου προς το Σοσιαλισμό και αποφασίσει ότι έχει περάσει ανεπιστρεπτί η λογική του ενός κόμματος παγκοσμίου καθοδηγητικού κέντρου, δεν μπορούμε παρά να παλέψουμε για αλλαγή των συσχετισμών εντός της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Το πρόταγμά μας για μία άλλη Ευρώπη, αν το εμπιστευόμαστε, θα φέρει αυτή την αλλαγή των συσχετισμών και αυτή με τη σειρά της, την άλλη Ευρώπη που οραματιζόμαστε. Ερωτήματα και διλλήματα του τύπου «μεταρρυθμίζεται η ΕΕ;» και «μεταρρύθμιση ή επανάσταση», εκ των πραγμάτων ξεπερνιούνται. Είναι πλέον ξεκάθαρο ότι ο σύγχρονος καπιταλισμός δεν έχει περιθώρια για κοινωνικές παραχωρήσεις, προοδευτικές μεταρρυθμίσεις και δημοκρατική εμβάθυνση. Κατά συνέπεια κάθε τέτοιου τύπου παρέμβαση αποτελεί ευθεία αμφισβήτηση του κυρίαρχου υποδείγματος και όχι αξιοποίησή της από αυτό. Γι αυτό κι έχει ενταθεί η αντίσταση εκ μέρους των κυρίαρχων δυνάμεων απέναντι σε κάθε προσπάθεια διεκδίκησης κοινωνικοπολιτικών δικαιωμάτων και διεύρυνσης αυτών.

  Ιδιαίτερη σημασία έχει το ότι δεν ξεκινάμε από το μηδέν. Το ΚΕΑ μετράει ήδη 8 χρόνια ζωής αποτελώντας μια από τις πιο ενδιαφέρουσες, ζωντανές και ελπιδοφόρες προσπάθειες της αριστεράς να συνεργαστεί σε υπερεθνικό επίπεδο, να μοιραστεί εμπειρίες, να εμπλουτίσει τις πολιτικές τις αναλύσεις, να εμπεδώσει και να δώσει υλική υπόσταση στο διεθνιστικό χαρακτήρα της και τέλος να προσπαθήσει να συντονίσει και να φέρει σε επαφή τους αγώνες των εργαζομένων και της νεολαίας της ενωμένης Ευρώπης. Αυτό που στην ουσία συντέλεσε κατά πολύ στη συγκρότηση του ΚΕΑ, ήταν η δημιουργία ενός ενιαίου πολιτικού επιπέδου (ελλειμματικού και αποσπασματικού είναι αλήθεια) στην Ευρώπη που θα εσωτερίκευε και θα αποτύπωνε τις κοινωνικές συγκρούσεις. Θα ήταν κρίμα και σίγουρα αντιδιαλεκτικό, να αφήσουμε αυτό το εγχείρημα στη μέση, καθώς και τη δυνατότητα ριζικής επανίδρυσης της ΕΕ αναβαθμίζοντας τον ρόλο του ευρωκοινοβουλίου και όχι μόνο.

 Ιδιαίτερα σε μια συγκυρία σαν τη σημερινή που μια αριστερή διέξοδος από την κρίση, απλώνοντας ταυτόχρονα ένα δίχτυ ασφαλείας πάνω από τις πληττόμενες κοινωνικές τάξεις, συνδέεται με την συγκρότηση ενός νέου συνασπισμού εξουσίας, που έχοντας στον πυρήνα του την Αριστερά θα επιχειρεί να συμβαδίσει με δυνάμεις της οικολογίας και άλλες που αποδεσμεύονται από τον σοσιαλιστικό χώρο.

  Στο πρώτο μεγάλο σταυροδρόμι στο μονοπάτι μας, αυτό των βουλευτικών εκλογών της Ελλάδας, σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας έδειξε να μας ακολουθεί. Στο χέρι μας είναι να πείσουμε ευρύτερο τμήμα της να γίνει συνοδοιπόρος μας.

*Ο Ιάσονας Θεοδώρου είναι μέλος της νεολαίας ΣΥΝ.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: