La Segunda: Η κληρονομιά του Τσάβες

Πηγή: «Η Αυγή»tsaves

Της ΜΑΡΤΑ ΧΑΡΝΕΚΕΡ

Όταν ο Ούγκο Τσάβες θριάμβευσε στις προεδρικές εκλογές του 1998, το νεοφιλελεύθερο καπιταλιστικό μοντέλο ήδη κλονιζόταν. Η επιλογή ήταν είτε να το αποκαταστήσουμε -σαφώς με κάποιες αλλαγές, όπως η μεγαλύτερη έγνοια για τα κοινωνικά ζητήματα αλλά πάντοτε με κίνητρο τη λογική της αναζήτησης του κέρδους- ή να προχωρήσουμε στην προσπάθεια οικοδόμησης ενός διαφορετικού μοντέλου.

Πιστεύω ότι η βασική παρακαταθήκη του Τσάβες είναι ότι επέλεξε τη δεύτερη εναλλακτική. Για να την ονοματίσει επέλεξε να επαναφέρει τη λέξη σοσιαλισμός, παρά το αρνητικό φορτίο που είχε αποκτήσει. Το έκανε ξεκαθαρίζοντας ότι επρόκειτο για τον σοσιαλισμό του 21ου αιώνα προκειμένου να τον διαφοροποιήσει από τον σοβιετικό σοσιαλισμό, με την προειδοποίηση ότι «δεν πρέπει να επαναλάβουμε τα λάθη του παρελθόντος», τη «σταλινική παρέκκλιση» που έκανε το κόμμα γραφειοκρατικό και κατέληξε με το να εξαλείψει τον πρωταγωνιστικό χαρακτήρα του λαού με αποτέλεσμα να φτάσουμε στον κρατικό καπιταλισμό που έριχνε το βάρος στην κρατική ιδιοκτησία αντί για την αυτοδιαχείρηση των επιχειρήσεων από τους εργαζόμενους.

Ο Τσάβες συνέλαβε τον σοσιαλισμό ως ένα νέο είδος συλλογικής ζωής, στην οποία η ισότητα, η ελευθερία και η πραγματική και βαθιά δημοκρατική κυριαρχία με τον λαό πρωταγωνιστή, ένα οικονομικό σύστημα επικεντρωμένο στον άνθρωπο και όχι στα κέρδη, έναν πλουραλιστικό, αντικαταναλωτικό πολιτισμό στον οποίο η πράξη της ζωής προηγείται τη πράξης της ιδιοκτησίας.

Ο Τσάβες πίστευε, όπως ο Περουβιανός μαρξιστής Χοσέ Καρλος Μαριατεκί, ότι ο σοσιαλισμός του 21ου αιώνα δεν μπορούσε να αποτελεί «καρμπόν» αλλά μια «ηρωική δημιουργία», γι αυτό και μιλούσε για Μπολιβαριανό σοσιαλισμό. Η αναγκαιότητα του πρωταγωνιστικού ρόλου των απλών ανθρώπων αποτελεί βασικό θέμα των τελευταίων ομιλιών του προέδρου της Βενεζουέλας και ένα στοιχείο που διαφοροποιεί την πρότασή του από άλλες προτάσεις δημοκρατικού σοσιαλισμού. Η συμμετοχή, ως πρωταγωνιστών, σε όλα τα επίπεδα είναι εκείνη που επιτρέπει στους ανθρώπους να εξελίσσονται και να αποκτούν αυτοπεποίθηση, να εκπληρώνονται ως υπάρξεις.

Όμως όλα αυτά θα παρέμεναν μόνο λέξεις αν ο Τσάβες δεν είχε προωθήσει τη δημιουργία χώρων κατάλληλων για συμμετοχικές διαδικασίες. Γι’ αυτό και η πρωτοβουλία του να δημιουργήσει κοινοτικά συμβούλια (αυτοδιαχειριζόμενους κοινοτικούς χώρους), εργατικά συμβούλια, φοιτητικά συμβούλια, αγροτικά συμβούλια είναι τόσο σημαντική για τον σκοπό του να διαμορφώσει μια πραγματικά συλλογική δομή που θα έπρεπε να εκφραστεί ως νέα μορφή αποκεντρωμένου κράτους με θεμέλια τις κομμούνες.

Οικοδομώντας με τον λαό σήμαινε για τον Τσάβες ότι έπρεπε να κερδίσει τις καρδιές και τα μυαλά τους για το νέο σοσιαλιστικό σχέδιο. Και κάτι τέτοιο δεν μπορεί να εκπληρωθεί με κηρύγματα αλλά με την πρακτική: με το να δημιουργηθούν ευκαιρίες για τους ανθρώπους να υλοποιήσουν οι ίδιοι αυτό το σχέδιο και επομένως να το συλλάβουν σαν δικό τους.

Έτσι προέκυπτε και η συμβουλή του: «Πρέπει να προσέχουμε τον σεχταρισμό. Αν υπάρχουν άνθρωποι… που δεν συμμετέχουν στην πολιτική, που δεν ανήκουν σε κάποιο κόμμα, τότε είναι ευπρόσδεκτοι. Όχι μόνο αυτό. Αν υπάρχει και κάποιος από την αντιπολίτευση εδώ, ας τον επευφημήσουμε. Αφήστε τον να δουλέψει και να είναι χρήσιμος. Η χώρα ανήκει σε όλους. Ανοίξτε χώρους και θα διαπιστώσετε ότι μέσα από την πρακτική πολλοί άνθρωποι βρίσκουν τον εαυτό τους».

Ο Τσάβες δεν ήταν αφελής, όπως πολλοί νομίζουν. Γνώριζε ότι οι δυνάμεις που αντιτίθενται στην υλοποίηση του σχεδίου είναι πανίσχυρες. Όμως ρεαλισμός δεν σημαίνει το συντηρητικό όραμα της πολιτικής ως τέχνης του εφικτού. Για τον Τσάβες η τέχνη της πολιτικής ήταν να κάνει το αδύνατο δυνατό, όχι με τον απλό βολονταρισμό, αλλά ξεκινώντας από τη σημερινή πραγματικότητα να αναζητεί συνθήκες για την αλλαγή της με την οικοδόμηση ενός συσχετισμού δυνάμεων ευνοϊκού για την αλλαγή.

Κατανοούσε ότι, για να καταστεί δυνατό ένα μέλλον που σήμερα φαίνεται αδύνατο, είναι αναγκαίο να αλλάξουμε τον συσχετισμό δυνάμεων τόσο σε διεθνές όσο και σε εθνικό επίπεδο. Και στα χρόνια της διακυβέρνησής του εργάστηκε με μαεστρία για να το κατορθώσει γνωρίζοντας ότι για την οικοδόμηση πολιτικής ισχύος δεν αρκούν οι συμφωνίες στο επίπεδο της ηγεσίας και πως το πιο σημαντικό ζήτημα είναι οι κοινωνικές δυνάμεις.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: