Μ.Σπουρδαλάκης: Η Αριστερά είναι η μόνη εγγυήτρια δύναμη της δημοκρατίας

Μιχάλης ΣπουρδαλάκηςΣυνέντευξη του Μιχάλη Σπουρδαλάκη, καθηγητή του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών, στην Ιωάννα Δρόσου και την εφημερίδα Εποχή

Μόνιμη επωδός της κυβέρνησης είναι ότι η πολιτική που ακολουθεί έχει στόχο να προστατεύσει την κοινωνία και τη χώρα. Βλέπουμε, όμως, ότι οι κοινωνικοί αγώνες ενάντια σε αυτήν εντείνονται. Έχει, λοιπόν, η κυβέρνηση κάποια νομιμοποιητική βάση;

Είναι προφανές ότι η κυβέρνηση δεν έχει κοινωνική νομιμοποίηση για τις πολιτικές της επιλογές και πρωτοβουλίες. Έλλειμμα νομιμοποίησης υπήρχε πολύ πριν το πρώτο μνημόνιο, αφού και τότε οι πολιτικές που ασκούνταν είχαν ως πρόταγμα τη διαχείριση του κράτους και άφηναν συστηματικά έξω από τη λογική τους την κοινωνία. Η αναγκαία μίνιμουμ λαϊκή νομιμοποίηση εξασφαλιζόταν με την επιλεκτική – πελατειακή ανταπόκριση σε επί μέρους κοινωνικά αιτήματα. Η οικονομική κρίση ουσιαστικά ακύρωσε τις δυνατότητες που προσέφερε αυτή η πρακτική. Έτσι, δεν πρέπει να αποτελεί έκπληξη ότι οι κυβερνητικές πολιτικές καταφεύγουν στην καταστολή και τον αυταρχισμό για να εξασφαλίσουν την κοινωνική ανοχή, εδώ η συναίνεση είναι βαρύς όρος, απέναντι σε αυτές τις πολιτικές. Ο κυβερνητικός αυταρχισμός του λεγόμενου «νόμου και τάξης», που ούτε το νόμο σέβεται ούτε την τάξη εξασφαλίζει, υπογραμμίζει το χάσμα ανάμεσα στην κοινωνία και τις κυβερνητικές πολιτικές.

Παρότι η πολιτική λιτότητας συνεχίζεται, οι κοινωνικές αντιστάσεις έχουν, κατά πολλούς, λιμνάσει. Ποια η γνώμη σας;

Δεν είναι απολύτως ορθό να μετράμε τις κοινωνικές αντιστάσεις της κοινωνίας με όρους του παρελθόντος (απεργίες, μαζικές διαδηλώσεις κ.λπ.). Αν και οι εξελίξεις με το απεργιακό μέτωπο στο μετρό και στα μέσα μεταφοράς φαίνεται ότι μπορεί να πυροδοτήσουν ένα σημαντικό κύκλο διαμαρτυρίας. Είναι επίσης λάθος να θεωρούμε ότι το οργανωμένο σχέδιο κοινωνικής ένδειας θα οδηγήσει σε αντιδράσεις που θα είναι σε προοδευτική ή και αριστερή κατεύθυνση. Ωστόσο, καθημερινά βλέπουμε πρωτοβουλίες, οι οποίες μπορεί να μην έχουν τη μορφή που είδαμε το 2011 με τις πλατείες και τις διάφορες κινήσεις ενάντια στα χαράτσια, τα διόδια κ.λπ., αλλά πρόκειται για πολυεπίπεδες κινηματικές πρωτοβουλίες δικτύων αλληλεγγύης. Οι μεγάλες μαζικές κινητοποιήσεις με πολιτικά αιτήματα προϋποθέτουν ένα όραμα, που εμπνέει, ενώνει και κινητοποιεί τη διεκδικούσα κοινωνική συμμαχία καθώς φυσικά και ένα πολιτικό υποκείμενο που πειστικά θα το εγγυάται.

Διαφαίνεται αυτό το όραμα;

Μην ξεχνάμε ότι πριν από 8 μήνες είχαμε δύο εκλογικές αναμετρήσεις και οι εκλογές λειτουργούν πάντα εκτονωτικά. Επίσης, ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού, παρά τη μεγάλη άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ, εξέλαβε το αποτέλεσμα των εκλογών ως αποτυχία, διότι η κοινωνία –και δυστυχώς ακόμα και τα τμήματά της που ανήκουν στην αριστερά- είχε διαπαιδαγωγηθεί σε μια λογική ανάθεσης. Θεώρησε, λοιπόν, ότι με τις εκλογές θα κέρδιζε ο ΣΥΡΙΖΑ και θα του ανέθετε μια άλλη πολιτική κατεύθυνση. Αυτό δεν συνέβη. Και αυτό πράγματι έχει φέρει μια απογοήτευση. Ακόμα, οι παραδοσιακές αντιστάσεις έχουν καμφθεί γιατί η επικοινωνιακή πολιτική της κυβέρνησης παραποιώντας γεγονότα και δεδομένα είτε δημιουργεί φρούδες ελπίδες είτε σπέρνει το φόβο. Ωστόσο, επαναλαμβάνω έχουμε νέα φαινόμενα κοινωνικών αντιστάσεων, πιο ευρηματικά και συμμετοχικά που προς το παρόν απορροφούν και εκφράζουν την πολιτική ενέργεια των πολιτών, των οποίων η δυναμική είναι ακόμη άγνωστη. Η απεργία στα ΜΜΜ αποτελεί το τελευταίο παράδειγμα. Άρα και το ζήτημα αυτό παραμένει ανοιχτό.

Από τη μια η Νέα Δημοκρατία εμφανίζεται ως ακροδεξιά παράταξη και από την άλλη προσπαθεί να προωθήσει ένα προφίλ φιλοευρωπαϊκό και δημοκρατικό. Δεν είναι αντιφατική αυτή η πολιτική; Πόσο ωφέλιμη μπορεί να είναι για το ίδιο το κόμμα;

Καταρχάς η προσπάθεια της ΝΔ να παρουσιαστεί ως ευρωπαϊκό κόμμα είναι κάλπικη. Δεν υπάρχει ευρωπαϊκό κόμμα, που ανέχεται, υποθάλπει και αναπαράγει στη ρητορεία της και στις πρακτικές της πολιτικές διακρίσεων και αποκλεισμών. Από την άλλη, η ΝΔ έχει αλλάξει το πρόγραμμά της, σε σχέση με την προεκλογική της ατζέντα. Στο Ζάππειο 1 και 2, η Νέα Δημοκρατία είχε εκφράσει την επιφυλακτικότητά της για την πολιτική του μνημονίου αντιπροτείνοντας μάλιστα ένα άλλο «μείγμα πολιτικής». Σήμερα, ωστόσο, δεν εφαρμόζει απλώς τις πλέον επονείδιστες μνημονιακές πολιτικές αλλά φαίνεται ότι η πρακτική της έχει επηρεαστεί από το λόγο της νεοναζιστικής Χρυσής Αυγής: ανακατάληψη των πόλεων, φράχτες, στρατόπεδα συγκέντρωσης για τους μετανάστες κ.λπ. Διολισθαίνει, λοιπόν, σε ακροδεξιές θέσεις και λογικές, οι οποίες δεν έχουν πλέον επαφή με την καραμανλική / ιδρυτική παράδοση του κόμματος και αφήνουν ακάλυπτους πολιτικά τους ανθρώπους που αυτοπροσδιορίζονται ως κεντροδεξιοί, φιλελεύθεροι ή απλώς δημοκράτες και παραδοσιακά αποτελούσαν την πολιτική βάση στήριξης του κόμματος.

Η διολίσθηση της κυβερνητικής συμμαχίας στην άκρα δεξιά επηρεάζει και τους άλλους δύο εταίρους;

Σαφώς παραμορφώνει τους εταίρους και τους ηγέτες αυτής της συμμαχίας. Το ΠΑΣΟΚ συρρικνώνεται, αφού με τις πολιτικές του επιλογές έχει κόψει το κοινωνικό κλαδί στο οποίο στηριζόταν. Η εμπάθεια της ηγεσίας του διαιρεί αντί να ενώνει. Από την άλλη και η ΔΗΜΑΡ παραμορφώνεται παραμένοντας στο κυβερνητικό σχήμα. Ήταν ένα σοσιαλδημοκρατικό κόμμα που έδινε μεγάλη έμφαση στις αξίες του Διαφωτισμού, στην προστασία των δικαιωμάτων και στη λειτουργία του κράτους δικαίου. Δυστυχώς έμπρακτα συμμετέχει πλέον σε όλες τις παθογένειες του πολιτικού συστήματος που αναπαρήγε το δικομματικό σύστημα διακυβέρνησης, στηρίζοντας ή ανεχόμενη τη διαφθορά και τις έκνομες ενέργειες της κυβέρνησης.

Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος κ. Κεδίκογλου και ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη κ. Δένδιας έχουν επιλέξει το δρόμο της συκοφάντησης του ΣΥΡΙΖΑ, χρησιμοποιώντας μέχρι και αθέμιτα μέσα, με χαρακτηριστικότερη την παραποίηση δήλωσης του βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Β. Διαμαντόπουλου. Πρόκειται για τακτική της δεξιάς παράταξης ή του κυβερνητικού σχήματος;

Πράγματι, οι πρακτικές αυτές που καταγράφονται σε πολλά πεδία αποτελούν ιδιαίτερα επικίνδυνα φαινόμενα. Η συκοφαντία που αναφέρετε δεν ήταν πρωτοβουλία της ΝΔ. Αυτό θα ήταν κατακριτέο, αλλά ίσως κατανοητό. Η συκοφαντία οργανώθηκε από την κυβέρνηση στην οποία συμμετέχουν και τα άλλα κόμματα, άρα είναι συνυπεύθυνα.

Ωστόσο η ΔΗΜΑΡ, κυρίως, προσπάθησε να αποποιηθεί τις ευθύνες της.

Οι αντιδράσεις που προέκυψαν ήταν ήπιες. Κανείς μάλιστα δεν αντέδρασε στην επιμονή του κυβερνητικού εκπροσώπου ότι δεν έγινε μοντάζ και ότι ο βουλευτής είναι φίλος της βίας και της αναρχίας. Επιμονή που επιβεβαιώνει ότι στη δημοκρατία μας πλέον διώκονται και οι ιδέες.

Πιστεύετε ότι η κυβέρνηση μπορεί να αντέξει για μεγάλο χρονικό διάστημα;

Αυτό είναι μια σύνθετη εξίσωση. Θα εξαρτηθεί από τους πόλους αντίστασης και πώς αυτοί θα μεγεθύνουν τις εσωτερικές της αντιφάσεις. Με άλλα λόγια από την αντοχή των Καραμανλικών στη ΝΔ ή πόση ανοχή μπορεί να δείξουν σε ακραίες παραβιάσεις του κράτους δικαίου και εν ονόματι μιας κρατικής αποτελεσματικότητας, η ΔΗΜΑΡ ή το ΠΑΣΟΚ. Ένας ακόμα παράγοντας είναι κατά πόσο θα επιτύχει η κυβέρνηση να αποδιοργανώσει τον αντίπαλο, αποδιοργανώνοντας τις πιθανές κοινωνικές συμμαχίες που βρίσκονται δυνάμει εναντίον τους.

Η συκοφάντηση κοινωνικών κατηγοριών είναι μια ακόμα τακτική της κυβέρνησης. Το προηγούμενο διάστημα στόχος ήταν οι δημόσιοι υπάλληλοι, ενώ τώρα φαίνεται να είναι η μικρομεσαία τάξη…

Τον τελευταίο καιρό γίνονται επιθέσεις όχι μόνο απέναντι στις οργανωμένες αντιστάσεις των εργαζομένων όλων των κατηγοριών, αλλά και εναντίον της συνδικαλιστικής δράσης των λεγόμενων μικρομεσαίων επιχειρηματιών και επαγγελματικών. Η κυβέρνηση προσπαθεί να υπονομεύσει την προφανή συμμαχία που εν τοις πράγμασι δημιουργείται ανάμεσα σε όλες τις κατηγορίες των εργαζομένων, των ανέργων και των μικρών και μεσαίων επιχειρηματιών που κινδυνεύουν ή που χάνουν τις επιχειρήσεις τους. Αποτρέποντας αυτή την κοινωνική συμμαχία, αποδυναμώνεται και ο ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος αποτελεί δυνάμει τον εκφραστή της. Με αυτό τον τρόπο προσπαθεί να εμποδίσει την ανάδειξη του ΣΥΡΙΖΑ σε μια πραγματικά ηγεμονική πολιτική δύναμη που μπορεί να βγάλει τη χώρα από το αδιέξοδο με άλλο σχέδιο.

Η επίθεση στον ΣΥΡΙΖΑ έχει λάβει διεθνή χαρακτηριστικά, με το ΔΝΤ να τον στοχοποιεί ευθέως. Από την άλλη, ο ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται σε ένα μεταβατικό στάδιο και η οργανωτική του συγκρότηση έχει επιβραδυνθεί εν αναμονή του ιδρυτικού συνεδρίου.

Αν καταφέρουν να κάμψουν ή να καθηλώσουν τη δυναμική του ΣΥΡΙΖΑ στο σκαλοπάτι που βρίσκεται σήμερα θα εξαρτηθεί όχι μόνο από την καθεστωτική συμμαχία, ελληνική και διεθνή, κοινωνική και πολιτική, αλλά και από το κατά πόσο ο ίδιος ο ΣΥΡΙΖΑ θα μπορέσει να συγκροτήσει κοινωνικές και πολιτικές πρωτοβουλίες που θα στηρίξουν την κοινωνική συμμαχία που δημιουργεί η κρίση. Αν μπορέσει να ανταποκριθεί σε αυτή τη κοινωνική συμμαχία είμαι βέβαιος ότι δεν θα καταφέρει η κυβέρνηση να επιτύχει τους στόχους της. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα πολυτασικό κόμμα που πέρσι τέτοιο καιρό δεν ξεπερνούσε στις δημοσκοπήσεις το 10%. Σήμερα βρίσκεται ενώπιον της πρόκλησης και της ανάγκης να μετεξελιχθεί σ’ ένα ενιαίο κομματικό, δημοκρατικό οργανισμό, που θα υπηρετεί μια στρατηγική μακριά από το κρατικοκεντρικό μοντέλο των κομμάτων της μεταπολίτευσης και τη λογική της ανάθεσης. Έναν οργανισμό που θα αναδεικνύει την κοινωνία σε πρωταγωνιστή. Υπάρχει πολύ μεγάλη πρόοδος, ίσως όχι τόσο όσο θα θέλαμε ή επιδιώκαμε, όμως έχουν γίνει πολλά σοβαρά βήματα προς αυτή την κατεύθυνση. Αν η κυβέρνηση καταρρεύσει δεν είναι μόνο αποτέλεσμα των δικών της αντιφάσεων. Κάτι τέτοιο θα προέλθει και από τις θετικές και ανατρεπτικές προτάσεις, πρωτοβουλίες και κινητοποιήσεις που θα καταφέρει να υλοποιήσει ο ΣΥΡΙΖΑ.

Ποια πιστεύετε ότι θα πρέπει να είναι η αντίδραση της αριστεράς απέναντι στην ταύτισή της με την ακροδεξιά ή με την τρομοκρατία;

Αυτή τη στιγμή στοχοποιείται ο ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και ολόκληρη η Αριστερά. Κατά συνέπεια στοχοποιείται κάθε αντίσταση, κάθε πρωτοβουλία πολιτών που προσπαθεί να στηρίξει όσους υποφέρουν, κάθε αυτόνομη διεκδίκηση δημοσίων χώρων, κάθε τι που βρίσκεται σε αντίθετη λογική με αυτή των πολιτικών της λιτότητας αλλά και κάθε τι που υπερασπίζεται το δημοκρατικό, φιλελεύθερο και κοινωνικό κεκτημένο της Μεταπολίτευσης δηλαδή κάθε τι που δεν αναπαράγει τις παθογένειες της δικομματικής διακυβέρνησης. Η θεωρία των δύο άκρων είναι μια αυθαίρετη κατασκευή. Δυστυχώς στην κατασκευή της έχουν συμβάλει πολλοί «οργανικοί διανοούμενοι» που ίσως κάποτε συνομιλούσαν με το χώρο της αριστεράς και που σήμερα παραβιάζουν το όποιο επιστημονικό τους κεκτημένο. Δεν υπάρχουν δύο άκρα, αλλά πολλά. Άκρο είναι οτιδήποτε φεύγει από το πλαίσιο της παράδοσης και της κληρονομιάς του Διαφωτισμού. Άκρο είναι εκείνος που παραβιάζει το κράτος δικαίου. Άκρο είναι όσοι βγάζουν στα μανταλάκια τις οροθετικές. Άκρο είναι όταν θεωρείς τα μαχαιρώματα της Χρυσής Αυγής «ξεκαθάρισμα λογαριασμών». Άκρο είναι οι προληπτικές συλλήψεις. Αυτά είναι τα άκρα. Σε αυτά τα άκρα ούτε συμμετέχει ούτε τα ανέχεται η αριστερά. Αντίθετα, η αριστερά είναι η μόνη εγγυήτρια δύναμη της δημοκρατίας. Η μόνη δύναμη που μπορεί να ανανεώσει τη σε χρόνια κόπωση ευρισκόμενη μεταπολιτευτική δημοκρατία. Γιατί είναι η μόνη δύναμη που επιδιώκει να φέρει την κοινωνία στο προσκήνιο.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: