Εργασία: το ζητούμενο της παγκόσμιας ανάπτυξης

anergiaΆννα Ωρολογά, Οικονομολόγος

Στις 5 Φεβρουαρίου ο Πρόεδρος του Ομίλου της Παγκόσμιας Τράπεζας, Δρ Jim Yong Kim, ανακοίνωσε την δημοσίευση της ετήσιας Έκθεσης της Τράπεζας για την Ανάπτυξη με θέμα τις «Θέσεις Εργασίας» (World Bank – World Development Report 2013 “JOBS”).

Με την επιμονή της κρίσης η ανεργία έφτασε στα ύψη: η Ευρωπαϊκή Ένωση στο σύνολό της είχε 25,926 ανέργους τον Δεκέμβριο του 2012, και 18,715 από αυτούς στην ευρωζώνη. Στην Ελλάδα μόνο, το ποσοστό των ανέργων ήταν κοντά στο 28% τον Οκτώβριο του περασμένου χρόνου. Η παγκόσμια κατάσταση, πέρα από τα προβλήματα της Ευρώπης, δεν είναι ενθαρρυντική. Η ανεργία που διογκώνεται, αποτελεί πλέον σύνθετο φαινόμενο. Περίπου 200 εκατομμύρια άνθρωποι αναζητούν εργασία, ενώ 2 δις άτομα βρίσκονται εκτός αγοράς, και δεν αναζητούν ενεργά απασχόληση. Οι κίνδυνοι διάσπασης της κοινωνικής συνοχής αποτελούν απειλή για την ίδια την πορεία της αναπτυξιακής διαδικασίας, ενώ η πολύπλευρη προσέγγιση στο θέμα, αποκλείει την μονοδιάστατη άποψη ότι η διοχέτευση πόρων από μόνη της μπορεί να λύσει το πρόβλημα.

Η Έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας έχει μια ενδιαφέρουσα αφετηρία : δεν εξετάζει το θέμα «εργασία» ως αποτέλεσμα ή παράγωγο της ανάπτυξης – η ανάπτυξη παράγει εντέλει θέσεις εργασίας. Αντί για καταληκτικό σημείο η «εργασία» δηλαδή οι θέσεις εργασίας, γίνονται μοχλός ανάπτυξης. Ποιοτικά, αλλά και πραγματικά, οι θέσεις εργασίας δεν είναι αποκλειστικά οι αποδοχές που τις συνοδεύουν. Είναι και τα παράγωγά τους, το προϊόν και οι υπηρεσίες που δημιουργούνται, είναι και το περιβάλλον μέσα στο οποίο σχηματίζονται και λειτουργούν, είναι ακόμα και η ευχαρίστηση και τα κίνητρα που προσφέρουν, η ικανοποίηση του ατόμου βρίσκεται στη συγκεκριμένη θέση, η αντίθετα η δυσαρέσκεια, η αδιαφορία και η έλλειψη κινήτρων. Τα αποτελέσματα μιας θέσης εργασίας μπορεί να έχουν πολλαπλασιαστική επίδραση, με προστιθέμενη αξία και να οδηγούν νε περαιτέρω δημιουργία νέων θέσεων. Η αποδοτικότητα μιας θέσης εργασίας εξαρτάται από τον εργαζόμενο σε αυτή, και ο ίδιος εντάσσεται σε μια κλίμακα παραγωγικότητας. Άρα η παραγωγικότητα εξαρτάται και από την θέση και από τον συντελεστή. Αυτό συνιστά ένα ισχυρό επιχείρημα για την θεραπεία της χαμηλής παραγωγικότητας με μείωση των θέσεων εργασίας ή απολύσεις. Αντίστοιχα, μακροπρόθεσμα, στην πορεία των οικονομικών κύκλων πολλές θέσεις εργασίας καταργούνται ή εξαφανίζονται, και άλλες δημιουργούνται. Με αυτή τη διαδικασία η εργασία είναι πίσω από νέα προϊόντα και νέες υπηρεσίες, αλλά και νέες μεθόδους παραγωγής και διακίνησης.

Η εργασία, ή σωστότερα, οι θέσεις εργασίας, βρίσκονται στη βάση ενός οικοδομήματος, το οποίο έχει ως επιστέγασμα την ανάπτυξη και στηρίζεται σε τρεις πυλώνες : το επίπεδο διαβίωσης, την παραγωγικότητα, και την κοινωνική συνοχή. Οι καλές και ποιοτικές θέσεις εργασίας ανεβάζουν το επίπεδο διαβίωσης μιας κοινωνίας, αυξάνουν την παραγωγικότητα μιας οικονομίας και συντελούν στη διατήρηση και ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, που είναι θεμέλιο της ανάπτυξης. Η εργασία δεν χαρακτηρίζεται καλή ή κακή με το περιεχόμενο αλλά με τους συντελεστές λειτουργίας της. Η ένδειξη είναι η ικανοποίηση του ατόμου που αποκομίζει από αυτή, παράλληλα με την αίσθηση κίνητρων που του δημιουργεί. Δεν εργαζόμαστε μόνο για να επιβιώνουμε, εργαζόμαστε για να δημιουργούμε και να εξελίσσουμε τον εαυτό μας και το περιβάλλον μας. Η κατανομή των θέσεων εργασίας μέσα στην κοινωνία και η αντίληψη για το ποιος έχει πρόσβαση στις ευκαιρίες και γιατί, μπορεί να διαμορφώσει τις προσδοκίες για το μέλλον και την αντίληψη της δικαιοσύνης. Οι χώρες, όπως τονίζεται στην Έκθεση, διαφέρουν στο κατά πόσο τα «αναπτυξιακά» αποτελέσματα της εργασίας είναι μεγαλύτερα και που. Αυτά τα αποτελέσματα εξαρτώνται από τέσσερις παράγοντες, το επίπεδο ανάπτυξης που έχει ήδη κατακτήσει μια χώρα, η δημογραφική δομή της, οι υποδομές και ο πλούτος της, και οι θεσμοί. Νομίζω οι θεσμοί είναι και ο σημαντικότερος παράγοντας. Αποτελεί την ουσιαστική βάση των απολύτως αναγκαίων διεργασιών για την διαμόρφωση των πολιτικών εργασίας, και διασφαλίζει το πλαίσιο της αντίληψης δικαιοσύνης που οφείλει κάθε κράτος προς τους πολίτες του. Η δημογραφική κατάσταση είναι επίσης ουσιαστικός παράγοντας, επηρεάζοντας για πολλά χρόνια στο μέλλον την διάρθρωση της αγοράς εργασίας και την οικονομία. Υπολογίζεται, ότι μέχρι το 2020 θα χρειαστούν επιπρόσθετα 40 εκ νέες θέσεις εργασίας για τα άτομα στην ηλικία των 65 ετών και άνω.

Οι πολιτικές εργασίας μέσα από τα πρίσμα των ανωτέρω χρειάζονται αναθεώρηση. Με υπόβαθρο την επιδίωξη μακροοικονομικής σταθερότητας, το ανθρώπινο κεφάλαιο θα χρειαστεί τη μέγιστη προσπάθεια αξιοποίησης, αναβάθμισης των ικανοτήτων του, διατήρησης των συνθηκών δημιουργίας κινήτρων και κατανομής του με όσο το δυνατόν καλύτερους όρους. Οι πολιτικές εργασίας θα πρέπει πλέον να εκπέμπουν την αίσθηση της διαρκούς φροντίδας με τις απαραίτητες παρεμβάσεις και την διασφάλιση συνθηκών δικαίου, προκειμένου να καθορίζονται οι σωστές προτεραιότητες με επίκεντρο την κοινωνική συνοχή.

Advertisements

One Comment to “Εργασία: το ζητούμενο της παγκόσμιας ανάπτυξης”

  1. Έξω στο πεζοδρόμιο άλλη μια γενική πανελλαδική απεργία απέναντι στα μέτρα που εξοντώνουν την εργασία είχε σχολάσει. Για άλλη μια φορά μας διαφεύγει βασανιστικά η γλώσσα που θα περιγράψει το μετανεωτερικό ζήτημα με τρόπο που θα υποδεικνύει την προς διεκδίκηση λύση του. Μια άλλη φορά, πάλι.

    http://wp.me/p36EWQ-8M

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: