Η Διαμαντοπούλου, ο Φούχτελ και το νέο Τεχνολογικό Λύκειο

greece-athenshttp://www.avgi.gr

Αποστόλης Νικολόπουλος

Άννα Μαυρουδή

Η πρόταση νόμου για το Τεχνολογικό Λύκειο,  του οποίου τα πνευματικά δικαιώματα κατέχει η κ. Διαμαντοπούλου, πρώην Υπουργός Παιδείας του ΠΑΣΟΚ, αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του πάζλ των αναπτυξιακών πολιτικών και νομοθετημάτων του εν Ελλάδι νεοφιλελευθερισμού. Φυσικά, 2 χρόνια πριν όταν και πρωτοπαρουσιάστηκε, δεν ήταν ώριμες οι συνθήκες ούτε πολιτικά ούτε κοινωνικά, ούτε καν νομοθετικά. Tώρα μετά από τρία μνημόνια, ο δρόμος είναι πια ανοιχτός: Κοινωνικά, λόγω καταγεγραμμένων θλιβερών πανευρωπαϊκών ρεκόρ (ανεργία στους  νέους  15-25 στο 57%, συνεχώς αυξανόμενη μαθητική διαρροή, δείκτης ΝΕΕΤS[1]  σχεδόν στο 18%, χιλιάδες Έλληνες πτυχιούχους μετανάστες). Πολιτικά, επειδή προκρίνεται ως η λύση στα προαναφερθέντα προβλήματα-,. Νομοθετικά γιατί δένει με μια σειρά προσφάτων αντιδραστικών ρυθμίσεων που αλλάζουν τα επαγγελματικά δικαιώματα, τις εργασιακές σχέσεις, αλλά και την κινητικότητα των εκπαιδευτικών ανά τη χώρα, και γιατί συνδέεται με την επικείμενη συρρίκνωση της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης με το σχέδιο «Αθηνά».  Το Νέο Τεχνολογικό Λύκειο, λοιπόν, εμφανίζεται ως Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση στην Επαγγελματική Εκπαίδευση που θα αλλάξει το τοπίο λύνοντας τα χρόνια προβλήματα της και εγκαινιάζοντας μια τελείως διαφορετική σχέση σχολείου και αγοράς εργασίας. Είναι όμως έτσι τα πράγματα; Με μια πρώτη ματιά στην πρόταση νόμου, μπορεί κανείς εύκολα να διαπιστώσει ότι:

1. Εκμεταλλεύεται την δύσκολη εκπαιδευτική πραγματικότητα της ΤΕΕ: Οι μαθητές των εν λόγω σχολείων και σχολών προέρχονται ως επί το πλείστον από χαμηλά κοινωνικο-οικονομικά στρώματα, με μεγάλη συμμετοχή από μέλη των λεγόμενων «ευπαθών κοινωνικών ομάδων», χαρακτηρισμένα ως σχολεία «δεύτερης κατηγορίας». Θεωρούνται «δύσκολα» σχολεία, φοιτούν σε αυτά και ενήλικες μαθητές και στερούνται παντελώς αντισταθμιστικών μέτρων. Πιο εύκολα λοιπόν μπορεί να γίνει δεκτός ο συνδυασμός σχολείου και απλήρωτης εργασίας με αντάλλαγμα την άμεση επαγγελματική αποκατάσταση μετά τη λήψη του πτυχίου ειδικότητας.

2. Στερείται σοβαρής προετοιμασίας: Το Νέο ΤΕΛ προβλέπεται να λειτουργήσει από το 2013-2014. Είναι σχεδόν αδύνατο να προετοιμαστεί οποιοδήποτε εκπαιδευτικό υλικό μέσα σε 6 μήνες. Επομένως, τα βιβλία και αναλυτικά προγράμματα του ΕΠΑΛ που είναι στην πλειοψηφία τους  απαρχαιωμένα και μηδενικής επικαιροποίησης θα συνεχίσουν να χρησιμοποιούνται και στα νέα ΤΕΛ.

3. Προωθεί αλλαγές χωρίς προηγούμενη αξιολόγηση: Η συγκεκριμένη αλλαγή έρχεται 6 μόλις χρόνια μετά την θεσμική αλλαγή του ΤΕΕ σε ΕΠΑΛ και ΕΠΑΣ από τη ΝΔ. Καμία χώρα της Ευρώπης δεν αλλάζει τόσο συχνά θεσμικά πλαίσια και η ερώτηση που εύλογα τίθεται είναι αν πραγματικά χρειαζόμαστε ένα νέο. Οι συνεχείς, άνευ ουσιαστικού σχεδίου, καταγραφής και αξιολόγησης των προηγούμενων και υφιστάμενων δομών αλλαγές στην επαγγελματική εκπαίδευση με χρηματοδοτήσεις από Β΄ ΚΠΣ και Γ ΚΠΣ (από ΤΕΛ σε ΤΕΕ)  και ΕΣΠΑ  (από ΤΕΕ σε ΕΠΑΛ και ΕΠΑΣ) και η σχεδιαζόμενη σήμερα αλλαγή από ΕΠΑΛ – ΕΠΑΣ σε ΤΕΛ έχουν συμβάλλει στην υποβάθμιση της επαγγελματικής εκπαίδευσης, παρά τα τεράστια ποσά που δαπανήθηκαν μέχρι σήμερα για αυτήν.

Με μια προσεκτικότερη όμως ματιά φανερώνονται οι πραγματικές προθέσεις και οι ιδεολογικέ αφετηρίες της πρότασης νόμου.

 

Η επιχείρηση απόσυρσης του κράτους από τη χρηματοδότηση της ΤΕΕ και η κρυφή ιδιωτικοποίηση της εκπαίδευσης

Σε περιόδους οικονομικής κρίσης, όπως αυτή της Ελλάδας, η αποστράγγιση των κονδυλίων από την εκπαίδευση χαλαρώνει τις αντιστάσεις για την είσοδο ιδιωτών στην εκπαίδευση. Οι Συμπράξεις Δημοσίου-Ιδιωτικού Τομέα αποτελούν καθιερωμένη πρακτική στην δευτεροβάθμια ΤΕΕ σε πολλές χώρες, τόσο του αναπτυγμένου όσο και του αναπτυσσόμενου κόσμου, συμβάλλοντας στην «αποσχολειοποίηση» των μαθητών. Αυτό πραγματοποιείται τώρα μέσω των Προγραμματικών Συμβάσεων και Συμβάσεων Συνεργασίας με ΝΠΔΔ, ΝΠΙΔ, ΟΤΑ και Ιδιωτικές επιχειρήσεις.

Η δυνατότητα ίδρυσης Ιδιωτικών και Δημοσίων Τεχνολογικών Λυκείων Αποκλειστικής Εκπαίδευσης (μόνο για Ναυτιλία, Τουρισμό και Αγροτική Ανάπτυξη) ανοίγει τους ασκούς του Αιόλου. Μόλις πριν ένα μήνα το Υπουργείο Παιδείας υπέγραψε μνημόνιο συνεργασίας με το αντίστοιχο γερμανικό[2] για τη μεταφορά του Dual System (συνδυασμός εργασίας και εκπαίδευσης) της Γερμανίας. Λίγες μέρες πριν, υψηλόβαθμα στελέχη επιχειρήσεων αλλά και ο υπουργός Εσωτερικών της Ελλάδος, Ευριπίδης Στυλιανίδης, ο υφυπουργός Εργασίας της Γερμανίας, H.J. Fuchtel, καθώς και άλλοι εκπρόσωποι από υπουργεία και Συνδέσμους συναντήθηκαν για να προωθήσουν την υιοθέτηση του γερμανικού συστήματος στην Ελλάδα και να αποφασίσουν για ένα ρεαλιστικό πιλοτικό έργο[3].  Συμβατή με αυτές τις «πρωτοβουλίες» είναι και η δυνατότητα που δίνεται στα Ιδιωτικά Τεχνολογικά Λύκεια να έχουν δικό τους Πρόγραμμα Σπουδών διαφορετικό από εκείνο των δημόσιων.

Η  παντελής έλλειψη ουσιαστικής επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών στα μαθήματα ειδικοτήτας αντισταθμίζεται στην παρούσα πρόταση μόνο μέσω τέτοιων συμβάσεων.

Τέλος, ο πολυκερματισμός φορέων διοίκησης, εποπτείας και παροχής ΤΕΕ (ΟΑΕΔ, Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης κ.λπ.) οδηγεί πολύ συχνά σε αδιαφάνεια της διαδικασίας προσλήψεων εκπαιδευτικών, έλλειψη συντονισμού μεταξύ των φορέων, μη εύκολη πρόσβαση στην πληροφόρηση από πλευράς πολιτών, πελατειακό σύστημα εισαγωγής σπουδαστών, αναλυτικά προγράμματα που δεν επικαιροποιούνται κτλ. Τώρα επιτείνεται αυτό με την δυνατότητα ίδρυσης ΙΤΕΛ από μια πλειάδα δημοσίων και ιδιωτικών νομικών και φυσικών προσώπων.

 

Η προώθηση της ανασφάλιστης και άμισθης εργασίας μέσω του θεσμού της Μαθητείας σε Ιδιωτικό & Ευρύτερο Δημόσιο Τομέα στην Πρακτική άσκηση

Στα άρθρα 10 και 11 για τις Προγραμματικές Συμβάσεις και Συμβάσεις Συνεργασίας με ΝΠΔΔ, ΝΠΙΔ, ΟΤΑ, Ιδιωτικές επιχειρήσεις προκύπτει ένα ακόμα εξίσου σοβαρό  ζήτημα της πρότασης αυτής καθώς προωθείται η ανασφάλιστη και άμισθη εργασία των μαθητών, στα πλαίσια της πρακτικής τους άσκησης στη Γ τάξη και στο τέταρτο έτος εξειδίκευσης. Την ίδια στιγμή τα χρήματα της αμοιβής των μαθητών από την εργασία που θα προσφέρουν θα τα καρπώνεται σαν έσοδα η σχολική μονάδα για να καλύψει τις λειτουργικές της ανάγκες.

Εξίσου σημαντικό θέμα είναι η μη ασφάλιση των μαθητευομένων, παρά μόνο η ιατροφαρμακευτική τους κάλυψη τους σε περίπτωση ατυχήματος.

 

Η νεοφιλελεύθερη παιδαγωγική προσέγγιση των «δεξιοτήτων»

Στα άρθρα 1 και 2 αναφέρεται η βαθμίδα εκπαίδευσης και οι σκοποί του Τεχνολογικού Λυκείου, με την απουσία όμως εννοιών όπως ο ρόλος του σχολείου για την καλλιέργεια των στάσεων και των αξιών των μαθητών, πέρα τις γνώσεις, κοινωνικές και επαγγελματικές δεξιότητες. Η λέξη «ολόπλευρη» ανάπτυξη της προσωπικότητας απουσιάζει τόσο από το παρόν άρθρο όσο και από τα πρόσφατα Ευρωπαϊκά ντοκουμέντα στα οποία η Πρόταση Νόμου ακουμπά.

Το  άρθρο 5 για τα Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών είναι σημαντικό καθώς ακολουθεί τη νεοφιλελεύθερη θεώρηση της εκπαίδευσης για την έμφαση στα μαθησιακά αποτελέσματα (learning outcomes) και όχι στη μαθησιακή διαδικασία.

Ένας συνεχώς αυξανόμενος αριθμός ερευνητικών ενδείξεων υποδεικνύουν ότι ένα σημαντικό τμήμα ακόμα και της οικονομικής απόδοσης της εκπαίδευσης οφείλεται στην εκπαιδευτική διαδικασία και όχι στις γνώσεις ή στις δεξιότητες που αποκτώνται μέσω αυτής[4]. Συνεπώς, η εμμονή στα μαθησιακά αποτελέσματα με πιστοποιήσεις οδηγεί σε τεράστια ελλείμματα σφαιρικής μόρφωσης και παραγωγή φθηνών, αναλώσιμων, εκπαιδεύσιμων και απασχολήσιμων  εργατών «μεσαίου επιπέδου».

 

Η «μαγική» εικόνα της πρόσβασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση      

Οι όροι πρόσβασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση βασίζονται σε ένα ευχολόγιο, καθώς ο κλειστός αριθμός εισακτέων από τα ΤΕΛ επί του συνολικού ποσοστού επαναλαμβάνει την αποτυχία του συστήματος πρόσβασης των ΕΠΑΛ. Η ίδια η πραγματικότητα έχει δείξει ότι για την Ομάδα Β των ΕΠΑΛ που ανταγωνίζονταν με τους ίδιους όρους με τα ΓΕΛ, αυτό δηλαδή που θεωρήθηκε ως ευκαιρία «αναβάθμισης» των ΤΕΕ σε ΕΠΑΛ και ΕΠΑΣ με δυνατότητες πρόσβασης στην Ανώτατη Εκπαίδευση, δεν ήταν εφικτό. Απειροελάχιστοι απόφοιτοι ΕΠΑΛ, ΟΜΑΔΑ Β (με 6 μαθήματα Πανελληνίων) πέρασαν στην τριτοβάθμια. Η «καινοτομία» που εισάγεται και κατά την οποία θα είναι δυνατή η πρόσβαση από το τέταρτο έτος εξειδίκευσης στην τριτοβάθμια χωρίς εξετάσεις, είναι παραπλανητική καθώς για κλειστό πάλι αριθμό εισακτέων θα απαιτείται η απόκτηση πιστοποίησης με εξετάσεις από τον ΕΟΠΠΕΠ με σίγουρη καταβολή παραβόλου, αν το συνδυάσουμε με τον προσφάτως ψηφισθέντα νόμο για τις πιστοποίησες που θα διεξάγει ο ΕΟΠΠΕΠ.

Η Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση αποτελούν τους πυλώνες για την ανάπτυξη και την ευημερία ενός τόπου. Μέχρι σήμερα, δεν έχει γίνει κανένας επιστημονικός, συνεκτικός και μακροπρόθεσμος στρατηγικός σχεδιασμός που να μπορεί να σταθεί σε μια αποτίμηση. Φυσικά, δεν είναι αξιακά και ιδεολογικά ουδέτερο πεδίο καθώς βασίζονται σε θεωρητικές παραδοχές για το πώς κοινωνικά επιμερίζεται η εργασία, ο παραγόμενος πλούτος, η γνώση αλλά και για το είδος του πολίτη που θέλουμε[5].

Ως Αριστερά θεωρούμε ότι επιβάλλεται να σχεδιαστεί μια προοδευτική εκπαιδευτική μεταρρύθμιση με αναβαθμισμένο τον ρόλο και την θέση των εκπαιδευτικών. Βασικό περιεχόμενό της είναι η ενιαία δεκατετράχρονη υποχρεωτική εκπαίδευση (2 χρόνια προσχολική και 12 χρόνια γενική εκπαίδευση) με ευρύ πρόγραμμα μαθημάτων και δραστηριοτήτων»[6]. Στο μεταβατικό στάδιο προς μια ενιαία δευτεροβάθμια εκπαίδευση, αξιοποιώντας ενδεχομένως το πετυχημένο μοντέλο του Ενιαίου Πολυκλαδικού Λυκείου, η ΤΕΕ μπορεί να λειτουργήσει ως ανάχωμα στη σχολική διαρροή, ως μέσο ανάσχεσης της ανεργίας των νέων με αξιοπρεπή ένταξη στην αγορά εργασίας αλλά και  ως κανάλι προώθησης τους στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

 


[1] Not In Education Employment or Training ( Νέοι που δεν βρίσκονται στην εκπαίδευση ή στην απασχόληση ή στην κατάρτιση)

[3]  Η ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ, Σάββατο, 26 Ιανουαρίου 2013, Σελίδα: 10.

[4] Ηλίας Κικίλιας, «Οι δεξιότητες και η εκπαίδευση ως προσδιοριστικός παράγοντας της επιτυχίας στην αγορά εργασίας: Μια κριτική αποτίμηση της ορθόδοξης οικονομικής θεωρίας, Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, Α/2006,119, Αθήνα: ΕΚΚΕ, σελ.63-95.

[5] Βιντεάκι στην ιστοσελίδα του Υπουργείου για το νέο Τεχνολογικό Λύκειο, http://www.minedu.gov.gr/texnologiko-lykeio.html, όπου επαναλαμβάνονται όλα τα στερεοτυπικά ευχολόγια για τις δυνατότητες  της Τεχνικό-Επαγγελματικής Εκπαίδευσης με στόχο την ενίσχυση της ελκυστικότητας της.

[6] Πρόγραμμα ΣΥΡΙΖΑ/ΕΚΜ, 2012.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: