Στις «πύλες της κολάσεως»

mitaf1http://www.avgi.gr

Ο δήμιος σκοτώνει πάντα δύο φορές,

τη δεύτερη με τη λήθη.

Ελί Βιζέλ

 

Τριαντάφυλλος Μηταφίδης *

«27 Ιανουαρίου [1945]: Η αυγή. Στο πάτωμα η ντροπή, τα σπασμένα ισχνά μέλη, το πράγμα Σομόγκι. […] Οι Ρώσοι μπήκαν στο στρατόπεδο, ενώ ο Σαρλ κι εγώ μεταφέραμε τον Σομόγκι λίγο μακριά. Ήταν πολύ ελαφρύς. Αναποδογυρίσαμε το φορείο στο γκρίζο χιόνι. Ο Σαρλ έβγαλε τον μπερέ. Εγώ λυπήθηκα που δεν είχα μπερέ».

Μ’ αυτή τη συγκλονιστική εικόνα-κραυγή ανεξίτηλης μνήμης κλείνει ο Πρίμο Λέβι τη μαρτυρία του για το Άουσβιτς όπου, σαν αύριο, ο Κόκκινος Στρατός, καθώς προέλαυνε στην Πολωνία, απελευθέρωνε τους 7.000 σκελετωμένους κρατούμενους που είχαν επιζήσει. Οι Ναζί πριν λίγες μέρες πάσχιζαν να εκκενώσουν το στρατόπεδο της ανείπωτης φρίκης, σέρνοντας σε πορείες θανάτου 58.000 έγκλειστους. Όσους δηλαδή δεν είχαν γίνει στάχτη και μπούρμπερη στα κρεματόρια του Χίτλερ, του «οραματιστή της νέας Ευρώπης» σύμφωνα με τον νοσταλγό του Μιχαλολιάκο!

Στις 7 Οκτωβρίου 1944 Εβραίοι κρατούμενοι ανατίναξαν ένα κρεματόριο. Ανάμεσα στους εξεγερμένους 300 Έλληνες Εβραίοι, πολλοί απ’ αυτούς αξιωματικοί στον ελληνοϊταλικό πόλεμο, καθώς και Εβραιοπούλες από τη Θεσσαλονίκη που δούλευαν στο εργοστάσιο πυρομαχικών ΟΥΝΙΟΝ.

Η Θεσσαλονίκη -και επίσημα, φευ, «μαρτυρική πόλη»- θα βρεθεί δικαιωματικά στο επίκεντρο των αυριανών εκδηλώσεων για τη «Διεθνή Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος και πρόληψης των εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας», όπως την καθιέρωσε το 2005 ο ΟΗΕ και περιόρισε η Βουλή σε «Εθνική Ημέρα Μνήμης των Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και ηρώων του Ολοκαυτώματος». Γιατί αύριο η ανθρωπότητα δεν τιμά μόνο τα θύματα της ναζιστικής πανούκλας, που εξόντωσε εκατομμύρια ανθρώπους ως «υπανθρώπους» για λόγους καταγωγής και μόνο, αλλά είναι εμβληματική όλων των θυμάτων του ρατσισμού και του άγριου καπιταλισμού, που εφαρμόζεται ιδιαίτερα στον τόπο μας. Αλλιώς, «το Ολοκαύτωμα θα καταστεί ένα τυχαίο αποτέλεσμα, ένα ανάπηρο πρωτόζωο που θα εξοκείλει, ανίκανο, προς το χάος… ενώ αποτελεί αξία. Διότι, μέσα από απροσμέτρητη οδύνη μάς οδήγησε σε απροσμέτρητη γνώση», όπως υπογραμμίζει ο επιζήσας των Άουσβιτς και Μπούχενβαλντ νομπελίστας συγγραφέας Ίμρε Κέρτες.

Πέρα από την ανθρώπινη διάσταση αυτού του δράματος, που ξεπερνά κάθε φαντασία, το ξεκλήρισμα των επί τεσσεράμισι αιώνες εβραϊκής καταγωγής κατοίκων της «αλλοίωσε το ιστορικό πρόσωπο της πόλης και στέρησε την κοινωνία της από ένα συστατικό της δημογραφικό, οικονομικό και πολιτισμικό στοιχείο. Η μεταπολεμική Θεσσαλονίκη θα είναι πια μια άλλη πόλη. Η Κατοχή και ο Εμφύλιος σημάδεψαν οριστικά το πρόσωπό της. Η σημερινή, με νέο τρόπο πια, πολυπολιτισμική Θεσσαλονίκη, με άλλες γλώσσες να μιλιούνται και κατοίκους που έχουν έρθει από αλλού, δεν έχει τίποτε να χάσει, μάλλον έχει πολλά να κερδίσει αναγνωρίζοντας το πραγματικό της παρελθόν», όπως τονίζει η Οντέτ Βαρών-Βασάρ στα εξαιρετικά της κείμενα για τη γενοκτονία των Εβραίων, «Η Ανάδυση μιας Δύσκολης Μνήμης» (εκδ. Εστία, 2012).

Αυτό το «χρέος μνήμης» (Πρίμο Λέβι) εκπληρώνουν, πέραν της επίσημης-στερεότυπης τελετής στο μνημείο του Ολοκαυτώματος στη μαρτυρική πλατεία Ελευθερίας:

α) Η έκθεση ιστορικών τεκμηρίων στο Εβραϊκό Μουσείο Θεσσαλονίκης «Μια πόλη αναζητά τις κεϊλότ της. Αόρατα πολιτισμικά μνημεία της εβραϊκής Θεσσαλονίκης». Η έκθεση παρουσιάζει τις εβραϊκές συνοικίες που δημιούργησε η Ισραηλιτική Κοινότητα μετά την πυρκαγιά για να στεγάσει τους πυροπαθείς, οι οποίες έχουν ατονήσει στη συλλογική μνήμη της πόλης. Σκοπός της έκθεσης είναι να αντιληφθεί ο επισκέπτης τη στενή σχέση ανάμεσα σε κάθε γωνιά της σύγχρονης Θεσσαλονίκης και στο εβραϊκό παρελθόν της.

β) Το «οδοιπορικό μνήμης» που οργανώνει αύριο στις 12.30 η «Αντιφασιστική Συνέλευση Αλληλεγγύης» με αφετηρία τον Παλιό Σιδηροδρομικό Σταθμό, απ’ όπου αναχώρησε στις 15-3-1943 το πρώτο τρένο του θανάτου για το Άουσβιτς με 2.800 Εβραίους συμπολίτες μας στοιβαγμένους σε σφραγισμένα εμπορικά βαγόνια. «Οι πύλες της κολάσεως έχουν ανοίξει για να καταπιούν τον εβραϊκό πληθυσμό της Θεσσαλονίκης», θα γράψει ο Γιάννης Γκλαρνέτατζης στις εξαιρετικές «Στιγμές Σαλονίκης χειμερινές» (έκδοση του συνεταιρισμού alterthess).

Τώρα, όπως και τότε, μόνο η αντίσταση στο αλληλοσπάραγμα των θυμάτων της κρίσης και η αλληλεγγύη στα θύματα των ρατσιστικών πολιτικών και ναζιστικών συμμοριών γεννούν ελπίδες για ένα ανθρώπινο μέλλον.

* Ο Τριαντάφυλλος Μηταφίδης είναι δημοτικός σύμβουλος Δήμου Θεσσαλονίκης

Advertisements

One Comment to “Στις «πύλες της κολάσεως»”

  1. Συντροφε Τριαντάφυλλε,
    το κείμενο σου μας βγάζει απο την χειμέρια πολιτική νάρκη και μας βάζει σε εγρήγορση.
    Εισαι απο τις πολιτικές φωνές που ευχαρίστως παρακολουθεί ο καθένας χωρίς να αισθάνετε πολιτική πλήξη
    καλό κουράγιο και δύναμη, ενας σύντροφος απο την Δράμα

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: