2011: Χρονιά ανατροπών στον πολιτικό χάρτη της Γερμανίας;

του Γιάννη Μπρούζου

Μια κοινωνία με συγκρούόμενες τάσεις

Ενας χρόνος και κάτι μήνες έχουν περάσει από τις τελευταίες ομοσπονδιακές εκλογές στη Γερμανία και το μόνο σίγουρο είναι ότι θα υπάρξουν μεγάλοι σεισμοί στο πολιτικό σκηνικό. Η οικονομική κρίση έχει επηρεάσει σαφώς την χώρα ατμομηχανής της Ευρώπης με περίεργο τρόπο ομως. Η Γερμανία βιώνει την μεγαλύτερη οικονομική ανάπτυξη μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, σε βάρος βέβαια κρατών του νότου της Ευρώπης αλλά και των ίδιων των Γερμανών εργαζομένων που βλέπουν τους μισθούς τους εδώ και χρόνια να καθηλώνονται στα ίδα επίπεδα. Παρ’ όλα αυτά η αισιοδοξία των γερμανών πολιτών έχει αυξανόμενες τάσεις, και οι νέοι παρά την αρκετά υψηλή όχι όμως αύξουσα ανεργία ατενίζουν το μέλλον με αυτοπεποίθηση. Την ίδια στιγμή μεγάλα οικολογικά και κοινωνικά κινήματα με αιχμές κυρίως την αντίσταση στα πυρηνικά (μεγάλη διαδήλωση στο Βερολίνο, Castor-Transport) , τα περιβαλλοντικά κινήματα και κινήματα πόλης (Stuttgart 21), αλλά και την αντίδραση στην αποδόμηση του κοινωνικού κράτους έχουν κατακλύσει τη χώρα. Την ίδια στιγμή και με αφορμή την κρίση στην Ελλάδα και τις άλλες χώρες του νότου, αλλά και τις εσωτερικής κατάστασης των μεταναστών κρουσματα ενός νεο-ρατσισμου (βιβλίο Σαρατσιν) έχουν κάνει την εμφάνισή τους με την υποστήριξη του κίτρινου τύπου (focus, bild).

 

Οι πολιτικές τάσεις σε εθνικό επίπεδο

 

Μέσα σε αυτό το κοινωνικοπολιτικό  κλίμα δίνεται σε λίγες μέρες το ενακτήριο λάκτισμα για πολύ μεγάλες πολιτικές μάχες σε επίπεδο κρατιδίων που έπονται μέσα στο 2011. Οι εκλογές των κρατιδίων στην Γερμανία γίνονται για τα τοπικά κοινοβούλια αλλά και την εκπροσώπιση στη λεγόμενη Κάτω Βουλή. Έχουν άρα και τοπική αλλά και πανεθνική σημασία. Το κοινωνικό κλίμα που αναφέρθηκε σύντομα παραπάνω, έχει πολλές επιπτώσεις στην στάση των πολιτών απέναντι στους πολιτικούς σχηματισμούς. Συγκεκριμένα το Χριστιανοδημοκρατικό κόμμα υπο την καγκελάριο Μέρκελ δείχνει να κρατάει τις δυνάμεις του, ευνοημένο απο το σταθερό και ανοδικό οικονομικό κλίμα που ευνοεί την δημοφιλία του κόμματος της αρχηγού του και του υπουργού οικονομίας. Βέβαια με τέτοια καλά αποτελέσματα στην οικονομία θα περίμενε κανείς μια άνοδο, που δεν παρατηρείται, καθώς το κόμμα είναι καθηλωμένο δημοσκοπικά σε εθνικό επίπεδο γύρω στο 35% των ομοσπονδιακών εκλογών. Η Άνγκελα Μέρκελ φλερτάρει πολιτικά με την συντηριτική στροφή των δεξιών ψηφοφόρων και ενω έχει επιβιώσει πολλών κρίσεων είναι τώρα σε δύσκολη θέση λόγω των προβλημάτων στον κυβερνητικό συνασπισμό που συγκεντρώνει την δυσαρέσκεια όλο και μεγαλύτερου κομματιου ψηφοφόρων πράγμα που αναμένεται να εκφραστεί και να οδηγήσει σε πολλαπλά χτυπήματα στις τοπικές εκλογές. Ιδιαίτερα το άλλο κόμμα του κυβερνητικού συνασπισμού  που προεκυψε απο τις ομοσπονδιακές εκλογές του 2009 με το μεγάλο μπάμ που έκανε με το 14,6% καταλαμβάνοντας την τρίτη θέση., το κόμμα των Φιλελευθέρων πνέει τα λοίσθοια και βρίσκετο σε ιστορικό χαμηλό γύρω στο 4%  Αυτό οφείλεται και στην ολοένα αυξανόμενη αμφισβήτηση του αρχηγού του και υπουργού εξωτερικών της χώρας, αλλά και στην αυξανόμενη μείωση της εμπιστοσύνης των Γερμανών εργαζομένων στην οικονομία της αγοράς και τον φιλελευθερισμό. Το Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα που εφτασε στις ομοσπονδιακές εκλογές του 2009 μετά την κυβερνητική του πορεία μέσα στον μεγάλο συνασπισμό με τους Χριστανοδημοκράτες στο ιστορικό χαμηλό του 23% δεν έχει καταφέρει παρά μια μικρή βελτίωση της τάξης του 1-2%. Μεγάλες μάχες δίνονται και στο εσωτερικό του. Το κόμμα της Αριστεράς ταλανίζεται επίσης απο μεγάλους εσωτερικούς διαξιφισμούς που αμφισβητούν την νέα ηγεσία υπό τον Κλάους Ερνστ (που κατηγορείται για εσωτερικές δολοπλοκίες αλλά και πολυτελή ζωή με βίλες και ακριβά αμάξια) αλλά και την Γκεζίνε Λετζ επ’ αφορμή και του κειμένου της για τον κομμουνισμό που ανάγκασε πολλά κεντρικά στελέχη της Αριστεράς να απολογηθούν και να διαβεβαιώσουν ότι δεν είναι και δεν θα γίνουν κομμουνιστικό κόμμα. Η μεγάλη πληγή του κόμματος παραμένη η σχέση του με το καθεστώς της πρωην ανατολικής Γερμανίας στα κρατίδια της οποίας διατηρεί και το μεγαλύτερο μέρος της δύναμής του. Δεν θα είναι καθόλου εύκολο να κρατήσει της δυνάμεις του πολύ επιτυχημένου 12% του 2009 και εμφανίζει πτώση τουλάχιστον 3 μονάδων. Μεγάλες συζητήσεις και ιδεολογικές μάχες διεξάγονται στο εσωτερικό του επ αφορμή και της σύνταξης καταστατικού ιδεολογικοπολιτικού κειμένου κυρίως μεταξύ της ηγεσίας και της ισχυρότατης μεταρρυθμιστικής πτέρυγας.  Άφησα τελευταία τη μεγάλη έκπληξη και την μεγάλη ελπίδα του τελευταίου χρόνου που δεν είναι άλλη απο το κόμμα των Πρασίνων, που κατάφεραν μέσα σε λίγους μήνες μετά το ιστορικά υψηλότερο αποτελεσμά τους 10% το 2009 να εκτοξευτούν δημοσκοπικά στο 20-25% και να βρεθούν ακόμα και ψηλότερα από τους Σοσιαλδημοκράτες. Πολλοί και ενδιαφέροντες οι λόγοι αυτής της εξόδου στον ουρανό, ενός κόμματος που βρέθηκε στο ναδίρ του μετά την απογοητευτική κυβερνητική του συνεργασία με τους Σοσιαλδημοκράτες του Σρεντερ. Κατ αρχήν η κοινωνική συγκυρία που ανέδειξε αγώνες στην καρδια του προγράμματος και της φιλοσοφίας των Πρασίνων όπως τα κινήματα πόλης, το αντιπηρυνικό κίνημα και άλλα οικολογικές κινήσεις. Επίσης η δημοφιλία των νέων πολιτικών αρχηγών του, ενός μετανάστη δεύτερης γενιάς (μη μέλος του κοινοβουλίου) και μιας πολιτικής ακτιβίστριας. Η συνεπέστατη στάση τους ενάντια στην νεο-αντιευρωπαική και αντιμεταναστευτική και αντικοινωνική πολιτική της κυβέρνησης, αλλά και στο κοινωνικό και συνδικαλιστικό κίνημα τους κάνει ιδιαίτερα δημοφιλείς μεταξύ των νέων αριστερών και ακτιβιστών, αλλά και των προοδευτικών ή συντηριτικών που ανιχνέυουν δρόμους έξω απο την καταναλωτική κοινωνία και την λατρεία της οικονομικής μεγέθυνσης.  Συγκεντρώνουν το μένος των πολιτικών τους αντιπάλων που κάνουν τεράστια προσπάθεια να τους κολλήσουν το όνομα του Κομμα-Κατα δηλαδή του κόμματος που πηγαίνει κόντρα σε όλα, δεν έχει προτάσεις κλπ (κάτι θυμίζουν όλα αυτά). Σε πείσμα αυτής της προπαγάνδας οι Πράσινοι αντέχουν, διατηρούν το δημοσκοπικά υψηλό ποσοστό τους, και βομβαρδίζουν με τις προτάσεις τους παραμένοντας σταθερά και στις κοινωνικές μάχες. Ο πρων αρχηγός της Αριστεράς Όσκαρ Λαφοντεν δήλωσε μάλιστα στην μεγαλύτερη εφημερίδα της χώρας, ότι ο γερμανικός λαός διαδηλώνει για δευτερεύοντα θέματα (πυρηνικά, stuttgart 21) ενω σε όλη την Ευρώπη γίνονται εργατικές διαδηλώσεις, για να εισπράξει βέβαια την αποδοκιμασία της πολύ ισχυρής μεταρυθμιστικής  πτέρυγας της Αριστεράς που είναι και ο μεγάλος πονοκέφαλος της νέας ηγεσίας. Για τους Πράσινους πάντως δεν είναι καθόλου λάθος οι διαμαρτυρίες, αντίθετα είναι ακριβώς αυτό που τους δίνει οξυγόνο. Το μεγάλο ερώτημα είναι αν θα αποτυπωθεί εκλογικά αυτή η τάση. Στο μεγάλύτερο κρατίδιο της χώρας πάντως στις Βεστφαλίες το 2010 κατάφεραν να διπλασιάσουν τα ποσοστά τους και να φτάσουν στο 12 % με ταυτόχρονη μεγάλη κάθοδο των δυο κυρίαρχων δυνάμεων. Παρόλο που και η Αριστερά πήγε αρκετά καλά ανεβαίνοντας 2 μονάδες δεν επιτεύχθηκε να μπει στον κυβερνητικό σχηματισμό παρότι το επιδίωξε αλλά οι μεγάλες αντιμαχίες με τους σοσιαλδημοκράτες που βασίστηκαν στην καταδίκη η όχι του καθεστώτος της ανατολικής γερμανίας δεν το επετρεψαν. Πάντως χαρακτηριστικό του πολιτικού πολιτισμού στη Γερμανία είναι ότι κάθε κόμμα σχεδόν υποχρεούται να πει υπο ποιους όρους μπαίνει σε μια κυβέρνηση συνεργασίας, πολιτισμός απο τον οποίο η Αριστερά δεν εξαιρεί καθόλου τον εαυτό της, αντίθετα προσπαθεί συνεχώς να πιέσει τους σοσιαλδημοκράτες καταθέτωντας τους προγραμματικούς της όρους. Τελικά η κυβέρνηση μειοψηφίας σοσιαλδημοκρατών και πρασίνων που συγκροτήθηκε στις Βεστφαλίες αντιμετωπίζει τώρα προβλήματα, αλλα παρ΄ όλα αυτά οι συντηριτικοί δεν τολμούν να προκαλέσουν εκλογές γιατί φοβούνται ακόμα πιο μεγάλη ανοδο των πρασίνων που θα ισχυροποιήσει αντι να ρίξει το συνασπισμό.

 

Οι πολιτικές μάχες στα κρατίδια

 

Ας περάσουμε όμως να δούμε αναλυτικά πως διαμορφώνεται η κατάσταση στα κρατίδια όπου θα δωθούν οι πραγματικές πολιτικές μάχες και θα δειξουν αν τα παραπάνω αποτυπώνονται σε ρεαλιστικό επίπεδο.

Το Αμβούργο, η δευτερη μεγαλύτερη πόλη της Γερμανίας με πανω απο ενάμισι εκατομμύριο κατοίκους, και ταυτόχρονα πολις-κράτος ανοίγει το χoρό. Πολλές ιδιαιτερότητες χαρακτηρίζουν αυτή την εκλογική μάχη, Οι προηγούμενες εκλογές κατάληξαν στην  ιστορικά πρώτη συνεργασία Χριστιανοδημοκρατών και Πρασίνων με τους Πράσινους να βάζουν ως ορο την μη κατασκευή πηρυνικού εργοστασίου, και μια μεγάλη μεταρύθμιση στην εκπαίδευση με τίτλο ‘ένα σχολείο για όλα τα παιδιά’ για να σπάσει η απόλυτα κατακερματισμένη εκπαίδευση που διαχωρίζει τους μαθητές ήδη απο τα 9 τους σε διαφορετικούς δρόμους τεχνικών ή ανώτερων σχολείων. Η μεταρρύθμιση κατέβηκε όντως με την απόλυτη και προσωπική στήριξη του Χριστιανοδημοκράτη Πρωθυπουργού και Δημάρχου, και μετά την αρχική χλιαρή στήριξη που εξελίχτηκε αναγκαστικά σε προπαγάνδιση της μεταρύθμισης και απο την αντιπολίτευση (σοσιαλδημοκράτες και αριστερα), δεν κατάφερε να περάσει από το δημοψήφισμα που διεξάχθηκε και επικράτησε ένα συντηρητικό κίνημα πολιτών. Ο Πρωθυπουργός παραιτήθηκε την ίδια μέρα και έκτοτε ήταν φανερό οτι η κυβέρνηση συνεργασίας δεν μπορούσε να κρατήσει πολύ. Πράγματι μετά από κάποιους μήνες οι Πράσινοι αποσύρουν την στήριξή τους. Με τις εκλογές του Φεβρουαρίου να πλησιάζουν έχουμε μια πλήρη ανατροπή σε επίπεδο κυρίαρχων δυνάμεων με το Σοσιαλδημοκράτες να επικρατούν κατα κράτος των Συντηρητικών που μάλλον όφειλαν την δύναμη τους στον προηγούμενο παραιτηθέντα προοδευτικό φιλελεύθερο αρχηγό τους. Ταυτόχρονα οι Πράσινοι δείχνουν και εδώ σχεδόν να διπλασιάζουν τις δυναμεις τους από το εκλογικό 9 στο 17%. Το Φιλελεύθερο κόμμα μάλλον δεν θα καταφέρει να μπει καν στο κοινοβούλιο ενώ η Αριστερά παλεύει και αυτη για την επιβιωσή της με πτωτική τάση απο το 6% των εκλογών. Πολύ πιθανή η συνεργασία Σοσιαλδημοκρατών και Πρασίνων  μετά τις εκλογές.

 

Στην Ανατολή διεξάγεται η επόμενη μάχη, στο κρατίδιο της Σαξονίας των δυο εκατομμυρίων κατοίκων οπου η Αριστερά διατηρεί παραδοσιακά μεγάλη δύναμη. Ίσως το μεγαλύτερο στοίχημα για το κόμμα της Αριστεράς που βλέπει την πιθανότητα να βγει ακόμα και πρωτη δύναμη με 30% βελτιώνοντας κατα περίπου 6 μονάδες απο το προηγούμενο εκλογικό ποσοστό της τις οποίες χάνουν οι Χριστανοδημοκράτες. Οι Πράσινοι και εδώ πάνε για μεγάλη εκπληξη τριπλασιάζοντας τα ποσοστά τους και φτάνουν κοντά στο 10% ιστορικό ποσοστό αν επιτευχθεί για ανατολικό κρατίδιο.

 

Στις 27 του Μάρτη είναι η μητέρα των εκλογικών μαχών. Το δημοψήφισμα όπως το ονόμασε και η καγκελάριος Μέρκελ για το προτζεκτ πρεστιζ Stuttgart 21, αλλα και για την ίδια την κυβέρνηση. Ενάντια στο πρότζεκτ αντιστάθηκε και ακόμα αντιστέκεται φτάνοντας στην πραγματοποίηση περί των 100 διαδηλώσεων ενα απίστευτα μεγάλο πλήθος πολιτών. Το Χριστανοδημοκρατικό κόμμα που μόλις στις προηγούμενες εκλογές έχασε την αυτοδυναμία του στο συντηριτικό(; ) κρατίδιο της Βάδης-Bιρτεμβέργης βλέπει και την κυβερνητική του πλειοψηφία να απειλείται μέσα στην ίδια του την πατρίδα, εκει που γεννήθηκε και είναι και η κύρια έδρα του. Μάλιστα αυτό που νιώθει να κλωνίζει την κυριαρχία του δεν ειναι οι προαιώνιοι αντίπαλοι Σοσιαλδημοκράτες,  αλλά κόμμα των Πρασίνων που πρωτοστάτησε στο κίνημα και βρίσκεται στον έβδομο ουρανό τριπλασιάζοντας τα ποσοστα του  αγγίζοντας το 30% αφήνοντας καθαρά πίσω του τους Σοσιαλδημοκράτες. Οι Πράσινοι ελπίζουν σε αυτό που εν τη ρήμη του λόγου της είχε πει η κοινοβουλευτική του αρχηγός και ζήτησε συγνώμη για να εκληφθεί ως αστείο, στην πρώτη όχι Κόκκινη-Πράσινη αλλά Πράσινη-Κόκκινη κυβέρνηση της Γερμανίας (οπου κόκκινο το χρώμα του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος). Η Αριστερά και οι Φιλελεύθεροι παλεύουν για την είσοδο τους στο κοινοβούλιο.

Αντίστοιχη τάση αλλά όχι με τέτοια ανατρεπτική ορμή διαμορφώνεται και στα κρατίδια της Εσσης και της Βρέμης οπου διαφαίνεται (επανα)επικράτηση των σοσιαλδημοκρατών.

Οι μεγάλη τελική μάχη δίνεται στις 18 Σεπτέμβρη στο Βερολίνο των 4 εκατομμυρίων κατοίκων. Η πρωτεύουσα και μεγαλύτερη πόλις-κράτος της Γερμανίας, μια παραδοσιακά αριστερή πόλη όπου συγκυβερνούν ήδη για τρίτη φορά οι Σοσιαλδημοκράτες με την Αριστερά, δείχνει να αφουγκράζεται το Πράσινο Ρεύμα που καταφέρνει να διπλασιάζει και εδω τις θετικές γνώμες και να απειλεί τους σοσιαλδημοκράτες από την πρώτη θέση. Αυτές οι εκλογές είναι όμως ακόμα μακριά και θα εξαρτηθούν πολύ από το αποτέλεσμα στο Νότο, και την τελική έκφανση του ‘δημοψηφίσματος‘ του λαού της Στουτγκάρδης και των περιξ αυτής. Είναι χαρακτηριστικό ότι το σύνολο σχεδόν του τύπου θεωρεί οτι στις 27 Μάρτη αν η Ανγκελα Μέρκελ χάσει το ‘δημοψήφισμα’ στην ‘έδρα’, θα πρέπει να αρχίσει να εγκαταλείπει την ελπίδα για την σταθερότητα της κυβέρνησής της και του συντηριτικού κόμματος στην ηγεσία της χώρας.

 

Είναι σίγουρο ότι αυτές οι εκλογικές μάχες θα έχουν μεγάλο πολιτικό αντίκτυπο. Και πάνω από όλα είναι μια πρόκληση για τον Γερμανικό λαό να διαλέξει απο τις τάσεις που εμφανίστηκαν το προηγούμενο διάστημα, αν είναι με τον συντηριτικό εγκλεισμο και περιφρούρηση των προνομίων και της τάξης, ή αν θέλει να επιλέξει μια άλλη κατεύθυνση που θέτει σε αμφισβήτηση το καταναλωτικό και αναπτυξιακό πρότυπο της σημερινής καπιταλιστικής κοινωνίας. Είναι μάχες που θα επηρεάσουν ολόκληρη την Ευρώπη και ειδικά το προοδευτικό κομμάτι της. Θα είναι κατα τη γνώμη μου και ένα σημαντικό πεδίο αναφοράς για την Αριστερά στην Ελλάδα και ιδιαίτερα την ριζοσπαστική και ανανεωτική εκδοχή της για την σχέση με τα κινήματα, τον τρόπο να κάνει πολιτικη, τις συμμαχίες, τις ιδέες. Και παρ’ όσα πιστεύουν πολλοί αυτό το πεδίο μελέτης δεν θα εχει στο κέντρο του το Γερμανικό κόμμα της Αριστεράς…

 

Αμβούργο Ιαν. 2011

Ετικέτες: ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: